Sistem Mimarı
Görev ve Sorumluluklar
• Yapay zekâ, büyük veri ve akıllı ulaşım sistemleri projelerinde uçtan uca çözüm mimarisi oluşturmak.
• Teknoloji Yol Haritası’nın teknik bileşenlerinin oluşturulmasına katkı sağlamak; yeni teknoloji değerlendirme süreçlerini yürütmek.
• Kurumsal yazılım/sistem mimarisi standartlarını oluşturmak, güncellemek ve uygulanmasını gözetmek.
• Paydaş gereksinimlerini belirlemek, analiz etmek ve yaşam döngüsü boyunca yönetmek; gereksinim izlenebilirliğini (traceability) sağlamak.
• Alternatif sistem konseptleri oluşturmak, fizibilite analizleri yürütmek ve teknik/ticari kısıtlar çerçevesinde tercih edilen çözümü seçmek (concept generation & select preferred solution).
• Fonksiyonel analiz yoluyla üst düzey gereksinimleri alt sistem gereksinimlerine ayrıştırmak ve izlenebilirlik sağlamak.
• İşlevsel olmayan gereksinimleri (ölçeklenebilirlik, güvenlik, yüksek erişilebilirlik, felaket kurtarma) tasarım düzeyinde adreslemek.
• Referans mimariler ve tasarım desenleri geliştirmek; bunları kurumsal düzeyde yaygınlaştırmak.
• Alt yüklenici firmalarca geliştirilen yazılım tabanlı sistemlerin mimari uyumluluğunu değerlendirmek ve teknik kabul süreçlerine katkı sağlamak.
• PoC çalışmalarının mimari kurgusuna liderlik etmek ve çıktıları üretim ortamı mimarilerine taşımak.
• Sistemin üst sistem (super system) içindeki rolünü ve etkileşimlerini değerlendirerek kurumsal yetenek gereksinimlerini mimari kararlara yansıtmak.
• Eş zamanlı mühendislik (concurrent engineering) yaklaşımıyla paralel geliştirme akışlarını koordine etmek.
• Güvenlik mimarisi, veri mimarisi ve entegrasyon mimarisi standartlarını koordine etmek.
• Mimari karar kayıtları (ADR) ve teknik dokümantasyon hazırlamak; mimari gözden geçirme toplantılarını koordine etmek.
• Air-gapped ortam ve kurumsal güvenlik kısıtlarını dikkate alan teknoloji konumlandırması yapmak.
• Ekip içinde kıdemsiz mühendislere teknik mentorluk sağlamak ve mimari kültürün yaygınlaşmasına katkı sunmak.
Nitelikler
• Sistem düşüncesi (systems thinking): sistem kavramları, hiyerarşi, ortaya çıkan özellikler (emergent properties) ve sistem sınırlarını bütünsel olarak ele alma yetkinliği.
• Üst sistem yetenek analizi (super system capability): Sistemin parçası olduğu üst sistemi değerlendirme ve yetenek gereksinimlerini sistem gereksinimlerine dönüştürme deneyimi.
• Kurumsal ve teknolojik çevre (enterprise and technology environment): Kurumsal strateji, pazar dinamikleri ve teknoloji olgunluk düzeylerinin sistem tasarımına etkisini değerlendirme yetkinliği.
• Mimari tasarım (architectural design): Alternatif mimari tasarımlar oluşturma, değerlendirme ve izlenebilir biçimde en uygun çözümü seçme konusunda ileri düzey deneyim.
• Fonksiyonel analiz: Üst düzey gereksinimleri fonksiyonel ayrıştırma yoluyla alt sistem gereksinimlerine dönüştürme ve tahsis etme (allocation) yetkinliği.
• Arayüz yönetimi (interface management): Sistem bileşenleri arasındaki arayüzleri tanımlama, kontrol etme ve çatışmaları çözme deneyimi.
• Tasarım bütünlüğünün korunması (maintaining design integrity): Yaşam döngüsü boyunca tasarım tutarlılığını, izlenebilirliğini ve orijinal amaca uygunluğunu sağlama yetkinliği.
• Modelleme ve simülasyon: Sistem davranışını erken aşamada anlamak için uygun temsil yöntemlerini seçme ve uygulama deneyimi.
• Tercih edilen çözüm seçimi (select preferred solution): Ödün analizi (trade study), kriter ağırlıklandırma ve hassasiyet analizi yoluyla karar verme yetkinliği.
• Sistem sağlamlığı (system robustness): Erişilebilirlik, güvenilirlik, sürdürülebilirlik ve güvenlik gereksinimlerini mimari düzeyde dengeleme.
• Yaşam döngüsü tasarım ilkeleri (design for…): Test edilebilirlik, üretilebilirlik, sürdürülebilirlik, güvenlik ve ölçeklenebilirlik gereksinimlerinin tasarım sürecinde doğru aşamada ele alınmasını sağlama.
• Yaşam döngüsü süreç tanımı (lifecycle process definition): Uygun geliştirme yaşam döngüsü modelini seçme ve uygulama deneyimi.
• Eş zamanlı mühendislik (concurrent engineering): Paralel yaşam döngüsü faaliyetlerini ve sistem bileşenlerinin eş zamanlı gelişimini koordine etme yetkinliği.
• Uzmanlık alanlarının entegrasyonu (integration of specialisms): Farklı disiplinleri (yazılım, donanım, güvenlik, yapay zekâ, veri mühendisliği vb.) tutarlı bir sistem çözümünde bir araya getirme deneyimi.
• Entegrasyon desenleri, API yönetimi ve mesajlaşma mimarileri konusunda derin bilgi.
• Yapay zekâ ve büyük veri çözümlerinin kurumsal mimariye yerleştirilmesi konusunda deneyim.
• Veri mimarileri (data lakehouse, data mesh, data fabric) konusunda bilgi ve uygulama deneyimi.
• Güvenlik mimarisi, zero-trust yaklaşımı, kimlik ve erişim yönetimi mimarileri konusunda deneyim.
• Konteyner ve orkestrasyon platformlarının (Kubernetes, service mesh) mimari düzeyde kullanımı konusunda deneyim.
• İşlevsel olmayan gereksinim analizi, performans mühendisliği ve kapasite planlama konularında uzmanlık.
• Çok katmanlı sistemlerde açık kaynak bileşen seçimi ve lisans uyumluluğu değerlendirmesi konusunda deneyim.
• Teknik dokümantasyon, mimari karar kaydı (ADR) ve mimari gözden geçirme (architecture review) pratiklerine hâkimiyet.
• İletişim becerisi, teknik liderlik, paydaşlarla etkili çalışabilme ve mimari kararları gerekçelendirebilme yetkinliği.
Tercih Sebepleri
• TOGAF, SAFe veya benzeri kurumsal mimari çerçevelerinde sertifika veya deneyim.
• INCOSE CSEP veya ESEP sertifikasyonuna sahip olmak ya da sertifikasyon sürecinde olmak.
• Kamu sektörü veya kurumsal ölçekli e-dönüşüm veya akıllı ulaşım sistemleri projelerinde mimar rolünde görev almış olmak.
• En az iki programlama dilinde uygulamalı geliştirme tecrübesi ve kod tabanı okuyup değerlendirebilme yetkinliği.
• ISO 42001 ve sorumlu yapay zekâ ilkelerine uyumlu mimariler tasarlama deneyimi.
• Air-gapped ve yüksek güvenlikli ortamlarda çözüm mimarisi oluşturma deneyimi.
• Açık kaynak lisanslama konusunda derinleşmiş bilgi (Apache 2.0, MIT, GPL aile farkları ve ticari kısıtlar).
• Yapay zekâ / makine öğrenmesi platformları ve MLOps mimarileri üzerine çalışmış olmak.
• CNCF ekosistem bileşenleriyle kurumsal çözümler tasarlamış olmak.
• Uluslararası Ar-Ge konsorsiyumları veya büyük ölçekli entegrasyon projelerinde mimar olarak yer almış olmak.
• Konferans sunumu, akademik yayın veya açık kaynak katkı gibi teknik topluluk katılımları.
