Hakem Nedir, Nasıl Olunur?

Hakem iş tanımı görev aldığı spor müsabakasının baştan sonuna kadar kurallar çerçevesinde yönetilmesini kapsar. Kurul tarafından oluşturulan kuralları bilerek hareket eden hakemler güçlü sözel ve bedensel iletişim becerileriyle ön plana çıkar. Oyuncuların yaptığı hataları ikaz etmelerinin yanı sıra tekrarlanması durumunda ceza verme yetkileri bulunur. Tarafsızlık ilkesi kapsamında maçları yöneterek oyunculara her konuda yardımcı olur. Futbol gibi tansiyonun yüksek olduğu maçlarda stres yönetimi yaparak kavganın büyümesini önler ve gerekli cezai yaptırımları gerçekleştirir.  

Hakem sorumlulukları gereği maçlarda oluşabilecek kazalara karşı hızlı karar verme özelliğini barındırır. Bu yönde yardımcılarıyla irtibatta kalarak sporcuların sağlıklı bir şekilde kalmasını sağlar. Zorlu durumlarda sakin yapısını koruyarak maçtaki tansiyonu düşürmeyi hedefler. Hakemler maç boyunca gözlem yeteneğini kullanır. Basketbol ve voleybol başta olmak üzere oyuncuların girdikleri pozisyonları teknolojik aletlerden izleyerek doğru karar verme sorumlulukları bulunur.

• Autocad 
• ISIS PROTEUS / ARES 
• Muhasebe 
• Python 
• SOLIDWORKS 

Şartlar, branşlara göre değişkenlik göstermekle beraber hakem olabilmek için aşağıdaki kıstasları karşılıyor olmanız gerekir. Örneğin 30 yaşını aşmış adaylar bölgesel hakem olamazlar. 

• En az lise ve dengi kurumlardan mezun olmak, 
• İstenilen sağlık raporlarını tamamlamak [KBB (kulak burun boğaz), göz, dahiliye vs.] 
• Boy ve kilo kıstaslarına uyuyor olmak, 
• Adli sicil kaydının temiz olması. 

Başvurular, merkez hakem kurulu kararlarına bağlı olarak tüm belgeler tamamlanmış şekilde İl Hakem Kuruluna teslim edilerek gerçekleştirilir. 

Hakem, spor müsabakalarını kurallarına göre yöneten kişilere denir. Belirli eğitim ve nitelik kıstaslarını karşılayan herkes hakemlik yapabilir. Bu göreve gelmek isteyen biri, branşını seçtikten sonra ilgili eğitimleri alarak kariyerini şekillendirebilir. 

• Sporcuları branşın kurallarına göre yönetir. Örneğin futbol hakemi, futbol oyun kuralları dahilinde maçları yönetir. 
• Bu meslek, profesyonel olarak yapılabileceği gibi yarı zamanlı bir iş olarak da düşünülebilir. 
• Profesyonel hakemliği düşünenler, Süper Lig maçlarına kadar yükselebilir. Hobi olarak yapmayı düşünenler ise amatör küme gibi liglerde görev alır. 

Basketbol ve futbol gibi farklı spor müsabakalarını yöneten hakemler sporsal faaliyetlerde boy gösterir. Spor iş ilanları yayını yapan kurumlar hakem alımlarında öncelikli sırada yer alır. Devletin yanı sıra özel spor merkezlerinin bünyesinde de yer alabilen bu kişiler tarafsız bakış açısıyla maçların yönetir. Güçlü fiziki özelliklerini kullanarak maçların oyun kuralları çerçevesinde yapılmasını sağlar. Tenis, badminton, voleybol ve yüzme gibi diğer spor dallarında da görev alarak oyunculara genel kurallarla ilgili bilgiler verir. 

Hakem çalışma alanları arasında profesyonel müsabakaların yanı sıra amatör gruplar da yer alır. Branş fark etmeksizin amatör müsabakalarda boy gösteren bu kişiler kurallara aykırı davranan oyuncuları uyarmak ve gerekli cezayı vermekle sorumlu olur. Sonuç odaklı hareket eden hakemler teknoloji merkezleri ve uluslararası turnuvalarda da yer alabilir. 

Profesyonel olduğu kadar amatör müsabakalarda da düdük çalan hakemler yoğun bir çalışma programı altında faaliyet gösterir. Maçların saatlerine göre görev alan hakemler belirli özel müsabakalar için de seçilebilir. Bu nedenle hakemlerin çalışma şartları değişkenlik gösterir. Ulusal olduğu kadar uluslararası maçlarda da boy gösterdikleri için hakem çalışma koşulları birbirinden farklı olur. 

Hakemlerin çalışma şartları yönettiği maçın konumuna ve coğrafik özelliklerine göre değişebilir. Zorlu kış şartlarında görev alabileceği gibi sıcak yaz aylarında da hakemler müsabakalarda düdük çalabilir. Uluslararası alanda maç yöneten hakemlerin görev aldığı yer temel çalışma şartlarını oluşturur.  

Hem profesyonel hem de amatör müsabakalarda görev alan hakemler farklı saatlerde oynanan maçları yönetir. Hafta içi olduğu kadar hafta sonu da göreve çıkan bu uzmanlar belirlenen kurallar çerçevesinde maçın ilerlemesini sağlar. Kurul tarafından kendisine atanan görevler çerçevesinde maça giderek diğer hakemlerle birlikte müsabakada boy gösterir. Yaz ayları olduğu kadar soğuk kış günlerinde düdük çalarak oyuncuların kurallara göre oynamasını sağlar. 

Hakem görevleri ve sorumlulukları gereği uluslararası müsabakaların yönetiminde de rol üstlenebilir. Branş özelinde oluşturulan kurallara göre maçı başlatır ve sonuna kadar gerekli kuralların uyulmasını sağlar. Çalıştığı konuma göre hakemlerin çalışma saatleri belirlenir. 

Hakemler görev aldığı spor dalına ve oluşturulan kurallara göre müsabaka yönetimini sağlar. Hem ulusal hem de uluslararası alanlarda hakem olmak için adayların beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümünü bitirmesi gerekir. Bunun yanı sıra diğer bölümleri bitirerek de görev alınmak istenen spor müsabakasına göre spor kurullarının oluşturduğu kurslara katılınabilir. Hakem olarak kurumlarda yer almak isteyenlerin teorik eğitimin yanı sıra fiziki eğitim ve dayanıklılık sınavından geçmesi gerekir. Bunun için dengeli beslenebilir, her gün spor yaparak kendini geliştirebilirsin. 

Ulusal olduğu kadar uluslararası alanda da görev alan hakemler bulunur. Özel turnuvalarda görev alan bu profesyoneller uluslararası spor kurallarına uygun olması beklenir. Yurtdışındaki müsabakalarda hakem olma şartları arasında mesleki yeterliliğin yanı sıra dil becerisi de yer alır. Adayların iyi seviyede İngilizce bilmesi ve kendini ifade edebilmesi gerekir. Bunun için dil kurslarına gidebilirsin. Stres yönetimi ve iletişim becerilerini geliştirerek görev aldığın müsabakalardaki zorlu süreçlerin üstesinden gelebilirsin.  

Profesyonel maçların yanı sıra amatör grupların yönetimlerinde de yer alan hakemler farklı spor dalları özelinde çalışır. Maçın ilk düdüğünden sonuna kadar etkin yönetim mekanizması kurarak spor alanıyla ilgili her kurala uyulmasını sağlar. Uluslararası alanda da boy gösteren hakemlerin alt branşları aşağıdaki gibi sıralanabilir: 

• Futbol hakemi 68 × 105 m uzunluğundaki standart futbol sahasında görev alır. 11 kişiden oluşan iki takım arasındaki maçları 90 dakika boyunca yönetir. Gerektiği durumlarda sarı ve kırmızı kart gibi caydırıcı cezaları vermekle sorumlu olur. 
• Basketbol hakemi 28 × 15 m uzunluğundaki basketbol sahalarında oynayan toplam 10 oyuncunun kurallar çerçevesinde hareket etmesini sağlar. Sportmenliğe aykırı hareketlerde yetkisini kullanarak oyunculara kurallar çerçevesinde atılma gibi cezalar verir. 
• Voleybol hakemi standart 18 × 9 m’lik sahada düdük çalar. 6 kişilik 2 takımın file üzerinden karşı tarafa top gönderme mücadelesini yönetir. 
• Tenis hakemi 23,78 m uzunluk ve 10,97 m genişliğe sahip kortlarda görev alır. 2 kişiyle oynanan tenis maçlarını yönetir. Oyuncuların doğru servis ve karşılık vermelerini gözlemler. 
• Hentbol hakemi 40 metre uzunluk ve 20 metre genişliğe sahip sahadaki 2 takımın mücadelesinde yer alır. Elle oynanan hentbolda oyuncuların çizgi kurallarına uymasını ve sportmenliğe uygun hareket etmesini denetler.