Kumanda Operatörü Nedir, Nasıl Olunur?

Büyük santrallerde, şirketlerde, teknik ekipmanların bulunduğu pek çok alanda kullanılan ve ekipmanların durumları hakkında bilgilendirmelerde bulunan kumandalardan kumanda operatörleri sorumludur. Kumanda operatörü nedir sorusunun cevabı kısaca bu şekilde verilebilirken, mesleği icra eden kişilerin görev ve sorumlulukları oldukça fazladır. Kumanda operatörü ne iş yapar sorusunun cevabını daha net anlayabilmek için mesleğin görev ve sorumluluklarını incelemek gerekir. Kumanda operatörü görevleri ve sorumlulukları şu şekilde açıklanabilir:

• Kumanda operatörleri, kumanda odasından tesis içerisindeki hareketliliği inceler. Kontrol odasında bulunan bilgisayar ekranlarından tesiste gerçekleşen tüm işlemleri inceleyen kumanda operatörü, herhangi bir olumsuz çalışmayı anında tespit etmek adına dikkatle hareket eder. Ekipmanları takip eder ve gerekli işlemleri gerçekleştirir.
• Kumanda operatörü, çalışmalarda herhangi bir anormallik tespit ederse ekonomik kayıpları ve güvenlikte oluşan riskleri minimum düzeye indirmek için sorunların giderilmesini sağlar. Mekanik ve elektrikli ekipmanlarda gerçekleşen sorunları gidererek tesiste güvenliğin sağlanmasında kumanda operatörleri önemli bir rol oynar.
• Kontrol odasında aktif rol üstlenen kumanda operatörleri, tesisteki çalışmaları kaydederek incelemelerini periyodik olarak gerçekleştirir. Kontrol sistemi araçlarını sistemli ve iyi biçimde kullanan operatörler, işletim sisteminin durumunu yakından takip eder.
• Tesisin kontrol noktasında bulunan kontrol operatörleri; sistemin iyi işlemesi, tesis güvenliğinin sağlanması, üretimin artması ve performansın iyileştirilmesi için tavsiyelerde bulunabilir. Herhangi bir değişiklik olduğunda bu değişikliği tanımlayan kumanda operatörleri tesis için değerli konumdadır.
• Tesisin bant, ekskavatör, silo, makine ve diğer tüm kısımlarını harekete geçiren operatörler gerektiği durumlarda bu ekipmanların durdurulmasından da sorumludur.
• Kumanda tablosunun her detayından sorumlu kumanda operatörü, kumanda üzerinde herhangi bir arıza varsa bu arızayı giderir. Tablonun gereken kısımlarını yağlar, bozuk sigortaları değiştirir. Kumanda üzerinde mevcut olan ikaz ve sinyal düğmelerini takip ederek tesisin çalışma durumunu kontrol eder. 
• Herhangi bir kablonun yanması durumunda anında müdahale ederek daha büyük hasarların önüne geçmek adına kabloları değiştirir veya onarır.
• Birbiriyle bağlantılı olan kanalları ve bu kanalların kapaklarını gerekli durumlarda düğme vasıtasıyla açıp kapatır.
• Emisyon kontrol ekipmanlarının durumlarını kontrol eder.

Kumanda operatörü olmak özellikle alınması gereken bir eğitim mevcut değildir. Her firma, içinde bulunduğu sektöre göre tercih ettiği mezuniyet düzeyini iş ilanında belirtmektedir. Örneğin; elektrik ile ilgili bir tesiste meslek liselerinin veya üniversitelerin Elektrik-Elektronik bölümünden mezun olma şartı aranabilmektedir. Bununla birlikte meslek yüksekokullarının Mekatronik , Makine, Otomotiv gibi bölümlerinden mezun olmak da kumanda operatörü iş ilanlarında belirtilen bölümler arasında yer alabilir. Lise ve üniversitelerin yanı sıra sertifikalı eğitim veren kurumlar da mevcuttur. Her firma ve sektör için geçerli olan net bir eğitim şartı bulunmasa da iş ilanlarında ilgili firmanın tercih ettiği mezuniyet koşulları belirtilir.

Kumanda operatörü olmak isteyen kişilerin ilgili eğitimleri başarıyla tamamlamış ve alanla ilgi bilgi sahibi olması gerekir. Elektrik veya inşaat firmaları Elektrik Kuvvetli Akım Tesislerinde Yüksek Gerilim Altında Çalışma İzin Belgesi gibi belgeler isteyebilir. Her firmanın ve sektörün kumanda operatörü olarak işe almak istediği elemanda aradığı yeterlilikler birbirinden farklı olabilir. Dolayısıyla kumanda operatörü nasıl olunur sorusuna net bir cevap verilemezken, kumanda operatörü olmak isteyenlerin sahip olması gereken genel özelliklerden şu şekilde bahsedilebilir:

• Sayaç, basınç, akım, akış performans gibi hesaplamaları yapmak adına matematik becerisi yüksek olmalıdır. Temel işlemlerin yanı sıra daha yoğun matematik işlemlerini yapabilmeli ve bilimsel hesap makinesi kullanabilmelidir.
• Ekip çalışmasına yatkın olmalı ve tek başına da rahatlıkla çalışabilmelidir. Dolayısıyla adayın iletişim becerilerinin güçlü olması gerekmektedir.
• Kontrol cihazlarını, vanaları, çeşitli anahtarları iyi tanıması gereken kumanda operatörü, bu ekipmanların tesis üzerindeki etkisini bilmelidir.
• Mühendislik uygulamaları hakkında bilgi sahibi olmalıdır.
• MS Office programlarına hakim olmalıdır.
• Hangi alanda çalışacaksa o alandaki teknik ekipmanlar ile ilgili araştırma yapmalı ve yeterli donanıma sahip olmalıdır.
• Teknik kılavuzları, prosedürleri, şematik diyagramları okuyabilecek teknik bilgiye ve bu teknik bilgiyi yorumlama becerisine sahip olmalıdır.

Kumanda operatörü işe alım şartları çalışılacak sektöre ve kuruma göre değişiklik gösterebilir. Kumanda operatörü işe alım şartları arasında vardiyalı çalışma saatlerine uygunluk yer almaktadır. Mesai saatlerinin uzunluğuna bağlı olarak kumanda operatörü çalışma saatleri değişkenlik göstermektedir. Ekip çalışmasına yatkınlık da aranan bir şarttır. Kumanda operatörleri ekip arkadaşlarıyla koordineli olarak çalışarak sistemin işleyişini denetler. MS Office programlarına hakim olmak da bazı şirketlerin aradığı özelliklerden birisidir. Kontrol sistemlerine hakim olması gereken kumanda operatörünün çeşitli sertifikalara sahip olması da bazı şirketler tarafından istenmektedir. Kumanda operatörü maaşları ise operatörün deneyimine, çalıştığı sektöre, haftalık çalışma saatine göre değişkenlik gösterebilir. Kariyer.net ile kumanda operatörü iş ilanları seçeneklerine ulaşabilir, iş ilanlarında belirtilen şartları inceleyerek kendinize en uygun iş ilanına başvuru yapabilirsiniz.