Müfettiş Nedir, Nasıl Olunur?

Müfettiş kime denir sorusuna kısaca, bağlı bulunan kurumlardaki bütün işleyişi denetleyen kişidir cevabı verilebilir. Müfettiş sorumlulukları çok çeşitlidir. Kurumlarda çalışan bütün personellerin görev ve sorumluluklarını denetleme yetkisine sahiptir. Yürütülen tüm işleri ve işleyişi de kontrol eder. Personel davranışlarının yönetmelik, yasa veya genelge gibi tüzüklere uygun olup olmadığını belirler. Taşra veya merkez teşkilatında gerekli görürse personeller hakkında soruşturma açabilir. İşlerin daha hızlı ilerlemesi için personele önerilerde bulunur. Kurumlarda olan her türlü yolsuzluk ve usulsüzlük konularında soruşturma açmak için raporu yetkili makamın onayına sunar. Açılan bu soruşturmaları birebir takip eder ve yürütür. Bu soruşturmalarda yer alan bütün kişiler veya kurumlar ile iletişim halindedir. Soruşturmada yer alan bütün dosyaları ve belgeleri inceler. Belgelerin doğruluğunu kontrol eder. Yaptığı soruşturmalarla ilgili bilirkişilerden veya yetkililerden bilgi ve görüş alır. Kurum tarafından yönlendirilen yerlere haberli veya habersiz teftiş yapar. Bu teftişlerden önce gerekli belge hazırlıklarını yapar. Teftiş sonrası ise kurumlara sunulacak raporları hazırlar. Raporlara kendi fikir, görüş ve önerilerini de ekler. Raporları ilgili kurumun üst yetkililerine sunar. Eğer teftiş edilen yer bir üretim kurumuysa malzemeleri ve ekipmanları kontrol eder. Kalite standartlarına uygun üretildiğinden emin olur. Eğer ürün standartlarını karşılamayan ürünlerin üretimi yapılıyorsa bu ürünlerin piyasadan kalkmasını sağlar. Müfettiş, ürün kalitesini geliştirmek için öneride bulunur. Kurum, personel veya teftiş konusunda değerlendirme yaparken müfettiş, kendi fikir, eleştiri ve olumsuz duygularını rapora yansıtmamalıdır. Yasa ihlali varsa gerekli işlemleri başlatır. Personel sözleşmelerinin gerektiği gibi yapılıp yapılmadığını denetler. Bütün bunlar, müfettiş ne yapar sorusunun cevabıdır.  

Müfettiş nasıl olunur sorusunun cevabını bilmek mesleğe başlamak yolunda atılan en önemli adımdır. Mesleğe girebilmek için öncelikle müfettiş yardımcısı olmak gerekir. Müfettiş yardımcısı olabilmek için belli şartlar aranır. Bu şartlar tamamlandıktan sonra mesleğe başlanır. Belli bir süre sonra da müfettiş olunabilir. Müfettişlikten sonra da zamanla başmüfettişlik gibi kadrolara terfi edilebilir. Müfettiş olmak için hangi okullar bitirilmeli sorusuna net bir cevap verilemez. Her kurum branşının farklı olduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Çalışılmak istenen kuruma göre bölümler değişiklik gösterir. Genelde; Hukuk , Kamu Yönetimi, Bankacılık gibi dört yıllık üniversite lisans mezuniyeti gerekir. Bazı kurumlar tarafından Tıp veya Mühendislik gibi fakültelerden mezuniyet şartı da aranabilir. Bazı kurumlar tarafından yüksekokul mezuniyeti de kabul edilir.  

Kamu alanında ve özel kurumlarda müfettiş olmak için şartlar nelerdir bilinmesi gerekir. Kamuda çalışmak için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesinde yer alan bütün koşulların sağlanması gerekir. Erkek adayların askerlikle herhangi bir ilişiği olmamalıdır. En az lisans mezunu olunmalıdır. Adli sicil kaydında memuriyet için engel oluşturacak bir durum olmamalıdır. Alınacak sağlık raporunda, Türkiye’nin her yerinde sorunsuz bir şekilde çalışabilir onayı olmalıdır. Hem yazılı hem de sözlü sınava girebilmek için KPSS puanı gerekir. İlgili puan alanından istenilen en yüksek puanı almış olunmalıdır. Yabancı dil yeterliliğini kanıtlayacak bir sınav sonuç belgesi gerekir. Bu sınavların başında YDS ve YÖKDİL gelir. Bu sınavlardan istenilen puanı elde etmek gerekir. Yazılı sınavın yapıldığı yıl dikkate alınarak 35 yaşı bitirmemiş olunması istenir. Yapılacak olan güvenlik ve arşiv araştırmasında engel bir durumla karşılaşılmamalıdır. Özel sektörde ise KPSS ve yabancı dil sınav zorunluluğu yoktur. Bunların dışında müfettiş olabilmek için bazı beceri ve yetenek şartları da yer alır. Bunlar şu şekilde belirtilebilir: 

• Sosyal bilimlere ilgili olmak, 
• Analitik düşünce yapısına sahip olmak,  
• Güvenilir olmak, 
• Objektif bir bakış açısına sahip olmak, 
• Temsil etme yeteneği güçlü olmak, 
• Özellikle soruşturma aşamalarında gizlilik şartlarına bağlı kalmak, 
• İyi bir araştırmacı olmak, 
• Hem sözel hem de sayısal alanlarda becerikli olmak, 
• Birçok kişi ile muhatap olacağı için kişilerle iyi ve sağlıklı bir iletişim kurmak, 
• Güvenlik ve kalite standartlarını iyi bilmek, 
• Gayri resmi değil resmi bir dille konuşmak, 
• İyi bir Türkçe dil bilgisine sahip olmak, 
• İngilizceyi iyi derecede bilmek.

Müfettiş nerede çalışır sorusuna, hem kamuda hem de özel kuruluşlarda cevabı verilebilir. Bakanlıklar, KİT’ler, Mahalli idareler, bankalar ve sigorta şirketleri çalışma alanlarına örnek verilebilir. Müfettiş, özel sektörde özellikle özel bankalarda ve büyük şirketlerde çalışır. Kamu kuruluşunda çalışanlar Teftiş Kurulu’na bağlıdır. Kamuda çalışabilmek için istenen şartların yanı sıra yapılacak sınavlarda da başarılı olmak gerekir. Sınavlara yapılan başvurular KPSS puanlarına göre sıralanır. Sınav yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamadan oluşur. Yazılı sınavda genelde; genel kültür, genel yetenek, maliye, ekonomi, hukuk, mevzuat ve yabancı dil gibi konular yer alır. İlk önce yapılan yazılı sınavda başarı sağlanırsa sözlü sınava hak kazanılır. Sözlü sınavı da başarıyla geçen kişiler müfettiş yardımcısı olur. Yardımcılık döneminde adaylık süreci yer alır. Bu süre bankalarda iki yıl ve Teftiş Kurullarında bir yıldır. Amirlerden de olumlu sicil onayı alındıktan sonra süre sonunda bir sınava girilir. Bu sınavda başarılı olduktan sonra rapor yazma ve teftiş yapma yetkisi kazanırlar. Böylece göreve müfettiş yardımcısı olarak başlanır. Üç yıl tamamlandıktan sonra yeterlilik sınavına ve sonrasında bir sözlü sınava girilir. Başarılı adaylar müfettiş olarak çalışmaya başlar. Özel sektörde de benzer aşamalar geçerlidir. Aday süresi bittikten sonra çeşitli sınavlara girilir. Müfettiş iş başvurusu yapmadan önce birkaç noktaya dikkat etmek gerekir. Müfettiş olmak için gerekli evrakların tam olması önemlidir. Sınavların sonuçları belgelenmelidir. İstenilen diğer şartlar da incelenmelidir. Müfettiş maaşları, edinilen deneyime, deneyim süresine ve görev yapılacak kuruma göre değişiklik gösterir. Bu meslekte başmüfettişlik, genel müdür gibi unvanlara yükselme şansı da yer alır. Bu alanda ilerlemek isteniyorsa Kariyer.net ’te yer alan müfettiş iş ilanlarına göz atılabilir.

Müfettiş çalıştığı ortamdaki işlerin temel denetiminden sorumlu olur. Yasal mevzuatları bilen ve buna göre denetimlerini gerçekleştiren müfettiş hem kamu hem de özel sektör tabanlı alanlarda iş bulabilir. Özel sektördeki müfettiş alımında bankacılık sektörü ön plana çıkar. Bankacılık iş ilanları içinde öne çıkan finansal kurumlar müfettiş ne demek ve temel görevleri nelerdir gibi sorulara yanıt verebilecek deneyimli adayları talep eder. Temel bankacılık sistemlerinin verimli ve yasal düzlemde ilerlemesini sağlayan müfettişler kurumları sürekli denetleyerek işlerin rayında yürümesini sağlar.

Bankacılık alanının yanı sıra sigorta kurumlarında da aynı vazifeler adına görev alan müfettişler denetim prosedürlerinin uygulanmasını sağlar. Ayrıca saha araştırmalarını yaparak işlerin hangi alanlarda yapıldığına dair rapor hazırlamaları ve buna göre değerlendirme gerçekleştirmeleri müfettişlerin sorumlulukları arasında yer edinir. Uluslararası kuruluşlar ve bağımsız denetim şirketleri de müfettiş alımlarını belirli dönemlerde gerçekleştirir.

Müfettiş olmak isteyenlerin kamu için KPSS’ye girmeleri ve belirli sözlü ve mülakat aşamalarını geride bırakmaları gerekir. Özel sektörde müfettiş olmak isteyenlerin de detaylı mülakat aşamaları bulunur. Müfettiş sınavı adına detaylı çalışmalar hazırlayarak kendini bu sürece hazırlayabilirsin. Sınavlarda ekonomi, işletme, hukuk ve maliye alanında üniversitede görülen eğitimin yanı sıra alanla ilgili ince detaylar adaylara sorulur. Yazılı sınavın ardından sözlü mülakat adayları bekler. Burada da adayın müfettiş mesleğine yönelik bilgisi ölçülür. 

Yazılı ve sözlü sınavların yanı sıra adaylara yönelik özel yabancı dil sınavı yapılır. Meslekle ilgili yabancı dil birikimlerinin olduğu bu sınavda geçerli not almak müfettiş olma şartları içinde yer alır. Bu sınavları başarıyla geçen adaylar hem özel hem de kamudaki istihdam fırsatlarından yararlanabilir. 

Müfettiş nasıl olunur sorusuna üniversitelerin işletme ve ekonomi bölümü mezunu olmak şeklinde yanıt verilebilir. Ayrıca KPSS, sözlü-yazılı mülakat ve yabancı dil sınavı gibi birçok kriterde yer alır. Bu mevkide kurumlara hizmet etmek isteyen kişilerin sabırlı olması ve sistemli bir çalışma modeli belirleyerek ilerlemesi gerekir. Yabancı dil için kurslara kaydolunabileceği gibi diğer sınavlar için de aynı metot izlenebilir. 

Müfettişler azimli, yeni şeyler öğrenmeyi seven araştırmacı kimlikleriyle meslek dünyasında yer alır. Değişen yasal mevzuatları takip etmek ve buna göre denetim işlerini gerçekleştirmek onların temel sorumlulukları arasında yer alır. Analiz ve gözlem yeteneklerini kullanarak kurumların denetim işlemlerini üstlenir. Meslekte edindikleri deneyime göre müfettiş maaşları değişiklik gösterir.