Sosyal Danışman Nedir, Nasıl Olunur?

İlköğretim okullarında, liselerde ve kolejlerde çalışan sosyal danışman, öğrencilerin sınıf içindeki davranışlarını ve arkadaşlarıyla olan ilişkilerini yerinde gözlemler. Bu gözlemler sonucunda elde ettiği bulguları rapor haline getirip rehber öğretmene sunar. Sosyal danışman ne iş yapar sorusuna verilebilecek diğer yanıtlar, öğrencilerin okuldaki ve sosyal yaşamlarındaki sorunları dinlemek, o sorunlara alternatif çözüm önerileri sunmak ve gerekli durumlarda velilerle irtibata geçmek şeklinde detaylandırılabilir. Danışmanlar, diğer öğretmenlerle de iş birliği içerisinde hareket eder. Öğrencilerin ruhsal ve zihinsel gelişimine katkı sağlayan etkinliklerin düzenlenmesini sağlar. Öğrencilerle periyodik aralıklarla birebir görüşerek, aileleriyle ve arkadaş çevresiyle yaşadığı problemlerde çözüm önerileri sunmak da sosyal danışman görev tanımı içindedir. Sınıf içindeki çatışmaların önüne geçmek için çeşitli önlemler alır. Odaklanma sorunu ve dikkat eksikliği olan öğrencilerin tedavisi için veliler ve öğrencilerle birebir görüşür ve onları çeşitli sağlık kurumlarına yönlendirir. Öğretmenler, veliler ve öğrencilerle gerçekleştirilen birebir görüşmeler, üçüncü bir kişiyle paylaşılmaz. Verilen bilgileri ve paylaşılan sırları gizli tutmak, sosyal danışman görevleri ve sorumlulukları arasında yer alır. Ancak tedavi gerektiren durumlarda danışman, öğrencinin velisiyle irtibata geçebilir. Çalışılan alana göre sorumluluklar değişse de sosyal danışman görevleri nedir sorusuna kısaca bu şekilde yanıt verilebilir.

Sosyal danışman olmak için hangi okulları okumak gereklidir sorusunun cevabı için Sosyal Hizmetler, Psikoloji ya da Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık bölümü işaret edilebilir. Klinik psikoloji alanında yüksek lisans yapan danışmanlar kendi ofislerini açabilir ve evli çiftlere danışmanlık hizmeti sunabilir. İlişkilerindeki sorunları profesyonel destek alarak çözüme kavuşturmak isteyen çiftler, sosyal danışmanların düzenlediği terapilere katılabilir. Bu terapilerde evli çiftlerin ilişkilerinde yaşadığı sorunlar derinlemesine analiz edilir. Sosyal danışman, iki tarafa da yönelttiği sorularla mevcut sorunları daha iyi anlamaya çalışır. Bu yönlendirmelerin amacı eşlerin daha sağlıklı iletişim kurmalarını sağlamaktır. Düzenlediği seanslarda, aile içi çatışma, iletişim kopukluğu ve karşılıklı güven eksikliği gibi ilişkileri olumsuz etkileyen sorunlara çözüm arar. Psikoloji ya da Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümünde yüksek lisans yapanlar ve sosyal danışman eğitimi veren kurslardan birine katılanlar da bu alanda çalışabilirler. Boşanma terapisti olmak için MEB ya da üniversite onaylı sertifikalardan birine sahip olmak gerekir. Bu sertifikayla sosyal danışmanlığın bir alt dalı olan aile dizimi terapisi de yapılabilir. Aile dizimi terapilerinde kişinin sosyal yaşamındaki problemleri ve aile üyeleriyle olan iletişimleri yakından gözlemlenir. Bazı durumlarda danışanın yakın ve uzak akrabalarıyla olan ilişkileri de derinlemesine analiz edilir. Bu terapilerin amacı kişinin aile ilişkilerini düzeltmek ve daha sağlıklı bir yaşama kavuşmasını sağlamaktır. Gerekli gördüğü durumlarda diğer aile bireyleriyle de görüşebilir ve mevcut sorunlara grup terapisi ile çözüm yolları arayabilir.

İyi bir gözlem yeteneğine sahip olmak, bu meslekte çalışmak için gereken şartların başında geliyor. Bu sebeple alanında başarılı bir sosyal danışman olmak için detaycı ve çözüm odaklı olmak gerekir. Danışmanlar, eşler, öğrenciler ve diğer sosyal gruplar arasında yaşanan sorunların önce nedenini sonra çözüm yolunu bulmak için olaylara farklı açılardan yaklaşabilmeli, tarafsız olabilmeli, karşı tarafı dinleyerek ve gözlem yaparak sonuca ulaşmalıdır. Türkiye'de ve diğer Avrupa ülkelerinde uygulanan yeni ve etkili terapi yöntemlerini araştırmak, bu terapilerin nasıl uygulandığına dair bilgi sahibi olmak da büyük önem taşımaktadır. Sosyal danışmanlar, psikanaliz alanında yaşanan gelişmelerden haberdar olmak için Türkiye'de ve dünyada yayımlanan makaleleri ve bilim dergilerini takip etmelidir. Dünyada yeni geliştirilen terapiler ve kuramlar hakkında bilgi sahibi olmak için yabancı dilde hazırlanmış makaleleri okuyabilecek düzeyde yabancı dil bilgisine sahip olmalıdırlar. Bunun dışında olayları doğru analiz edebilme yetisi ve empati de bu alanda çalışmak için gereken şartlar arasında yer alıyor. Bu unsurlar aynı zamanda sosyal danışman nasıl olunur diye merak edenlere kılavuz niteliğinde bilgiler içerir.

Üniversitelerin Sosyal Hizmetler, Psikoloji ya da Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık bölümünden mezun olmak, işe alım şartlarının başında geliyor. Bunun dışında üniversite onaylı danışmanlık sertifikalarından birine sahip olanlar da çeşitli kurumlarda iş imkanı bulabilir. Sosyal danışmanlar; okullarda, danışmanlık merkezlerinde ya da enstitülerde çalışabilir. Sosyal danışman maaşları ise iş deneyimine, eğitim düzeyine ve çalışılan kuruma göre farklılık gösterir. Kariyer.net üzerinden sosyal danışmanlık iş ilanlarına ulaşılabilir. Bu alanda kariyerini ilerletmek için iş arayışında olan kişiler için farklı alanlarda birçok iş imkanı bulunur. Kariyer.net filtreleme özelliği sayesinde sosyal danışman iş ilanları şehir, ilçe, çalışma şekli gibi kategorilere göre listelenebilir. Bu iş ilanlarında belirtilen kriterleri detaylı bir şekilde inceleyen adaylar, kendilerine en uygun iş ilanına başvuru yapabilir.

Topluma katkı sağlayan mesleklerden biri olan sosyal danışman çalışma alanları oldukça geniş bir yelpazeye sahiptir. Pek çok okul ve eğitim kurumlarında verilen ilanlar dışında sağlık sektörü de bu yönde istihdam sağlayan alanların başında gelir. Aynı zamanda rehabilitasyon merkezlerinde de görev alan sosyal danışmanlar buralarda engelli bireylerin topluma uyum sağlama süreçlerinde destek verirken yaşam kalitelerinin artmasına da yardımcı olurlar. Rehabilitasyon merkezlerinin verdiği rehabilitasyon sorumlusu iş ilanları sayesinde sen de toplumsal farkındalığın artmasına ve sosyal değişime önemli katkılarda bulunabilirsin.Hastanelerde ya da sağlık merkezlerinde görev alabileceğin pozisyonlar için sağlık danışmanı iş ilanları sayfasına göz atabilirsin. 

Devlet ve sosyal hizmet kurumlarında görev alabilir, dezavantajlı gruplara yönelik projeler geliştirebilir ya da göçmen ve mültecilerin yaşama uyum sağlamasına yönelik göç merkezlerinde de hizmet sunabilirsin. Pek çok sivil toplum kuruluşunda insan hakları, kadın hakları veya çocuk koruma programlarında görev alabilirsin. Bu kuruluşlarda görev alman empati yeteneğini artırırken aynı zamanda sürekli yeni bilgiler edinerek kendini geliştirme fırsatı bulabilirsin. Kariyer danışmanı iş ilanları sayesinde bireylerin iş ve kariyer süreçlerine yönelik rehberlik hizmeti sunabilirsin. 

Çoğunlukla ofis ortamında çalışmayı gerektiren sosyal danışman mesleği saha ziyaretlerini de kapsayabilir. Acil durumlar ve kriz anlarında ekstra çalışma saatleri söz konusu olsa da çoğunlukla 9:00 ile 17:00 saatleri arasında görev yaparlar. Zaman zaman hafta sonu veya tatil günlerinde de çalışmayı gerektirmesinin yanı sıra bu meslek psikolojik açıdan ve duygusal olarak hem yorucu hem de zorlayıcı olabilir. İnsanların sosyal ve kişisel sorunları ile uğraşman gerektiğinden psikolojik açıdan destek alman, stres yönetimi konusunda teknikleri öğrenmen faydalı olabilir.

Çalışma hayatında sürekli olarak farklı kurum ve kişilerle işbirliği yapman ve etkileşim olman nedeniyle iletişim becerilerinin üst seviyede olması beklenebilir. Empati yeteneği ve güçlü iletişim sosyal danışman mesleğinin olmaz olmazlarındandır.