İç Denetçi Nedir, Nasıl Olunur?

İç denetçi yasal süreci bilerek şirketlerin denetimlerini gerçekleştirir. Okumayı ve araştırmayı seven bu kişiler yeni düzenlemeler ışığında kendilerini geliştirir. Sözlü olduğu kadar yazılı iletişim becerileriyle de şirketlere geri bildirim gönderir ve sürecin takipçisi olur. Gözlem yeteneklerini kullanarak şirketin yasal düzlemde ilerlemesini sağlar. Meslek hayatı boyunca birçok sorunla karşılaşan iç denetçiler çözüm odaklı bakış açısıyla kriz yönetimini gerçekleştirir.  

İç denetçileri tanımlayan özellikler arasında analitik düşünebilme yeteneği de bulunur. Hem operasyonel hem de finansal açıdan var olan süreci analitik düşünerek çözüme ulaştırır. Tarafsızlık ilkesi çerçevesinde hareket ederek her kuruma en iyi danışmanlık hizmetini verir. Hızlı düşünebilme ve güçlü bilgisayar becerileriyle kurumların süreçlerini başarıyla yönetir. Detayları göz önünde bulundurarak ilerler ve kurumların risk yönetimini gerçekleştirir. Bağımsız denetleme kurumunda görev alan iç denetçiler takım oyununu en iyi şekilde uygulayarak süreci yönetir.  

• Analitik 
• Analitik Düşünme 
• Araştırma 
• Bankacılık/Finans 
• Bireysel Krediler 
• Denetleme 
• Finansal Analiz 
• Finansal Raporlama 
• Genel Muhasebe 
• İç Denetçilik Sertifikası 

Çalıştığı kuruma bağlı olarak görev tanımı değişiklik gösteren iç denetçinin sorumlulukları şunlardır; 

• Kurum hakkında bilgi edinmek için rapor, beyan ve kayıtları incelemek, 
• Firmanın, yürürlükteki tüm yönetmeliklere uygunluğunu denetlemek, 
• Önemli ticari faaliyetler üzerinde risk değerlendirmeleri yapmak, 
• Risk yönetimi süreçlerinin ne kadar iyi çalıştığını araştırmak, 
• Riskten kaçınma önlemleri ve maliyet tasarrufu tavsiyelerinde bulunmak, 
• Şirketin iş kesintisi durumunda nasıl bir performans göstereceğine dair analiz yapmak, 
• Yeni fırsatların nasıl ele alınacağı konusunda yönetime destek vermek, 
• Muhasebe belgelerini, rapor, veri ve akış şemalarını değerlendirmek, 
• Denetim sonuçlarını yansıtan raporlar hazırlamak ve sunmak, 
• Geçerlilik, yasallık ve hedeflenen başarıyı sağlamak için tavsiyede bulunmak, 
• Yönetim ve denetim komitesi ile iletişimi sürdürmek, 
• Her seviyedeki yönetici ve personele, eğitim oturumları düzenleyerek rehberlik sağlamak, 
• İç denetim kapsamını belirlemek ve yıllık planları geliştirmek. 

İç denetçi olmak için belirlenmiş bir eğitim zorunluluğu yoktur. Firmalar, etkinlik gösterdikleri sektöre bağlı olarak adayların farklı lisans programlarından mezun olmalarını beklemektedir. İç denetçi unvanına sahip olabilmek için Türkiye İç Denetim Enstitüsü tarafından verilen Sertifikalı İç Denetçi (CIA) sertifikasına sahip olmak gerekmektedir. Kamu kurumlarında iç denetçi olarak çalışabilmek için de Maliye Bakanlığı İç Denetim Koordinasyon Müdürlüğü tarafından belirlenen şartları yerine getirme mecburiyeti bulunmaktadır. 

• Hizmet verdiği kurumun iç işleyişine hakim olmak, 
• İnisiyatif kullanma yeteneği göstermek, 
• Kendi başına veya bir takımın bir parçası olarak etkili bir şekilde çalışabilmek, 
• Yazılı ve sözlü güçlü iletişim becerisi sergilemek, 
• Güçlü gözlem yapabilmek, 
• Öz disiplin sahibi olmak. 

Kurumların finansal ayağı başta olmak üzere bütün operasyonel süreçlerini yöneten iç denetçiler farklı sektörlerdeki kurumlar adına çalışmalarını yürütür. Tüzüklere göre denetimlerini gerçekleştiren bu uzmanlar bankacılık iş ilanları başta olmak üzere finans ve inşaat gibi birçok alanda faaliyet gösterir. Çalıştığı alanla ilgili yasal süreci titizlikle incelemek ve gerekli usulsüzlükleri ortadan kaldırmak temel iç denetçi görevleri arasında yer alır. 

İç denetçiler finans sektörünün diğer ayağı olan sigortacılık alanında da istihdam edilir. Buradaki sigorta şirketlerinin faaliyetlerini yöneterek temel operasyonların verimli olmasını amaçlar. Aynı incelemeleri bağımsız denetim şirketleri adına da gerçekleştirir. Kamu kurumlarının bünyesine girerek de birçok kamu kurumunun hem operasyonel hem de finansal ayağının başarıyla yönetilmesini sağlar.  

Finans ve sigorta kurumları başta olmak üzere birçok alandaki denetim süreçlerini yöneten iç denetçiler farklı çalışma koşulları altında görev alır. Meslek hayatları boyunca farklı alanları denetleyen bu uzmanlar kurumların belirlediği çalışma düzenine göre hareket eder. Yoğun bir program altında çalışan özel sektördeki iç denetçiler kurumların yasal süreçlere göre yönetilmesini sağlar. 

Kamu kurumundaki iç denetçiler de özel sektördekiler kadar yoğun çalışır. Kamu kurumlarının belirlediği çalışma saatlerine göre denetim işlerini gerçekleştiren meslek çalışanları yasal sürece göre çalışmalarını yürütür. Serbest zamanlı çalışma durumu da bulunan iç denetçiler birçok firmanın sürecinde etkin rol oynar. Serbest çalışan uzmanlar çalıştıkları kurum sayısına göre çalışma şartları oluşur.

İç denetçi olmak isteyenlerin belirli sınavlara girmesi gerekir. CIA sertifikası hem özel hem de kamudaki iç denetçi alımlarında kriter olarak görülür. Bu belgeyi almak için kurumlar tarafından oluşturulan sınavlara girebilirsin. 3 bölüm halinde yapılan sınavdan en az 600 alarak belgeyi almaya hak kazanabilirsin. 

Kamuda iç denetçi olmak isteyenlerin özel denetçilik sertifikası alması gerekir. Bunun için mesleğe yönelik hazırlanan sınav aşaması bulunur. Her yıl ÖSYM tarafından düzenlenen iç denetçilik sınavı yılda sadece 1 kez yapılır. Kurumun başvurularını kabul ederken yayınladığı başvuru şartlarını görerek sınava hazırlanabilirsin. 100 üzerinden en az 70 puan alan adaylar sınav aşamasını geçmeye hak kazanır ve iç denetçi eğitimi aşamasına geçerler. Eğitimleri de geçerek kurumların bünyesinde yer alabilirsin. 

İç denetçiler hem kamu hem de özel sektör tabanlı çalışmak için kendilerini belirli belgelerle kanıtlaması gerekir. CIA belgesi hem özel hem de kamu alanındaki kurumlarda çalışma yetkisi verirken kamu iç denetçi sertifikası ise sadece devlet tabanlı alanlarda geçerli bir belge olma özelliği taşır. Özel kuruluşlarda görev almak istiyorsan CIA belgesi adına oluşturulan sınavlara girmen gerekir. Sınavı geçerek belgeyi almaya hak kazanabilir, özel şirketteki kurumlarda rol alabilirsin. 

Kamuda iç denetçi olmak için de ekstra şartlar bulunur. Kamu için iç denetçi sertifikası nasıl alınır sorusuna ÖSYM’ye başvuru yapmak ve sınava girerek en az 70 puan almak şeklinde yanıt verilebilir. Yılda bir kez yapılan sınava girerek devlet kurumunda iç denetçi olma imkanına erişebilirsin.  

İç denetçi olmak isteyenler hukuki süreçlerin yanı sıra maliye ve işletme yönetimi gibi noktalarda eğitim alması gerekir. Bu nedenle iç denetçi şartları içinde üniversite eğitimi ilk sırada yer alır. Ekonomi bölümünün yanı sıra işletme ve maliye gibi bölümlerden alınan diploma iç denetçi olma yolundaki ilk adımı oluşturur. Özel sektörde iç denetçi olmak isteyenlerin kendi yeteneklerini kanıtlamaları gerekir. CIA gibi mesleki sertifikaları alarak bu alanda iş bulma avantajı yakalanabilir.  

Kamuda iç denetçi olma şartları özele göre belirli farklılıklar taşır. Öncelikle kamu kurumlarının belirlediği sınavlara girmek gerekir. Ayrıca kamu iç denetçi sertifikası adı altında eğitim programına katılmak ve bu eğitimi başarıyla geçmek de şartlar arasında yer alır. Bağımsız olabilmek, stres yönetimi, sözel iletişim gibi noktalarda alınacak eğitimlerle de her alanda iyi bir iç denetçi olunabilir.