Sayacı Nedir, Nasıl Olunur?

Ayakkabıların el işçiliği ile üretilen, tabanı dışında kalan bölümünü üretmek sayacı görev tanımı olarak sunulabilir. Hangi materyalin seçileceği ve bu materyalin nasıl işleneceği hem ürün kalitesi hem de ayak sağlığı için oldukça önemlidir. Çin gibi doğu ülkelerinde fabrikasyonla veya ucuz işçilikle üretilen ayakkabıların piyasadaki yoğunluğu bu mesleğin varlığını tehdit eden unsurlar arasındadır. Sayacı zanaatkar olduğu için yüksek kalitede el işçiliği ister.

Kaliteli işçilik ve malzeme seçimi sayesinde sayacıların varlığı hem müşterilerin ayak sağlığı hem de Türkiye’ye ait bir değerin korunması için önemlidir. Ayakkabı üretiminin önemli bir parçası olan sayacılık zanaatının üretimdeki önemli payının sayacıların hizmetleri sayesinde kazandıkları ücret ile karşılanmadığı saya ustalarının tartışmaya açtığı konulardandır. Bu mesleğin yaşatılması ve bu mesleğin önemi ile ilgili farkındalık yaratılması hem saya ustalarının ekonomik refahı hem de ayakkabı üretiminde el işçiliği kalitesini canlı tutulması için önemlidir. 

Sayacılık el işçiliği gerektiren bir meslek olduğundan el işine yatkınlık gerektirir. Sayacılar ayakkabı üretiminin tasarım bölümünde de rol aldıkları için çizimler ve ölçümlerle uğraşırlar. Dolayısıyla sayacılık yüksek şekil algısı gerektirir. Bu özellikler büyük oranda tecrübe yoluyla kazanılabildiğinden saya ustası olmak sabra ve zamana dayalı bir süreçtir. Bu mesleğin tecrübe ile öğrenilmeye yatkın yapısından dolayı sayacılık bir usta çırak geleneği olarak sürdürülmüştür. Sayacı olmak için tamamlanması gereken resmi bir eğitim süreci yoktur. Ancak saya ustası olmak isteyenlerin katılabileceği, devlet kurumları ya da özel kurumlar tarafından sunulan eğitim süreçleri mevcuttur. Bu eğitimlere katılan bireylerin sayacı ne iş yapar sorusuna cevap niteliğinde olan işlemleri gerçekleştirme yetkinliği kazanması mümkündür.

Sayacı olmak için gereken yetkinlikler usta çırak ilişkisi bünyesinde kazanılabilir. Sayacılık büyük oranda ustaların deneyimlerinin küçük yaştan itibaren sayacılık zanaatına soyunmuş gençlere aktarıldığı bir gelenek sayesinde ayakta kalmıştır. Ancak günümüz koşullarında bu zanaati öğrenmek isteyenler için oluşturulmuş kurslar yoluyla sayacılık öğrenilebilir. Bu kurslar belediyeler gibi kamu kurumları tarafından açılabildiği gibi kişisel gelişim merkezleri gibi bağımsız kuruluşlar tarafından da yürütülebilir. 

Sayacılık zanaatını icra etmen için gereken yetkinlikleri kazanmanın bahsedildiği üzere birden fazla yolu olsa da bu zanaatı belgeli olarak icra etmek için standardize edilmiş belirli aşamalardan geçmen gerekir. Sayacılık sertifikasına sahip olmak istiyorsan MEB Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün sorumlu olduğu yaygın eğitim kurs programını tamamlayıp bunu belgelemen gerekir. Bu meslek bir ayakkabı tasarımcısı gibi özellikler ister. Geometrik çizim yapma, ölçü alma, temel kesim işlemleri, dikiş makinesi kullanımı gibi temel sayacı yetkinliklerinin kazandırıldığı bu kursu başarıyla tamamlaman gerekir. Ardından kalfalık veya ustalık beceri sınavlarından başarıyla geçtiğin takdirde Sayacı Kurs Bitirme Belgesi kazanmaya hak kazanırsın.

Sayacılar çoğunlukla saya üretimi için gereken araç gereçlerin bulunduğu atölyelerde çalışırlar. Son dönemde saya ustaları el işçiliğine verilen kıymetin azalmasından dolayı fabrikalarda çalışmaya meyletseler de esas usulleriyle sayacı çalışma alanları atölyelerdir. Bu atölyelerde çalışan kişiler usta, çırak ya da kalfa pozisyonunda olur. Amaçlanan üretim miktarına göre bir sayacı atölyesinde çalışan kişilerin sayısı bir ile aşağı yukarı on kişi arasında değişebilir. Bu çalışanların kazancı sabit düzenlemelere tabi değildir. Üretilen ürünlerdeki el işçiliğinin inceliğine ve satışı yapılan saya sayısına bağlı olarak sayacı maaşı kişiden kişiye ve zamandan zamana değişiklik gösterir.

Sayacı çalışma koşulları kapsamında doğabilen sorunlar arasında bazı sağlık sorunlarından söz edilebilir. Çoğu zaman oturur pozisyonda ve boyunlarını eğerek çalışan saya ustalarının boyun düzleşmesi gibi ortopedik sağlık sorunlar yaşadığı örnekler mevcuttur. Bunun dışında, saya üretiminde kullanılan deri, suni deri, triko gibi parçaların yapıştırılmasında kullanılan kimyasal yapıştırıcılar saya ustalarını koah hastalığı gibi solunum yolları hastalıkları ile karşı karşıya getirebilir. Aynı zamanda saya üretiminde kullanılan parçaların kesilmesinde ve dikilmesinde kullanılan kesim ve dikim ekipmanları iş kazalarına yol açabilir. Dolayısıyla, sayacıların ve sayacı olmak isteyenlerin bu risk faktörlerini göz önünde bulundurarak gereken önlemleri almaları tavsiye edilir. Sayacı olmak ya da farklı iş fırsatlarını incelemek istersen Kariyer.net tarafından hazırlanan atölye elemanı iş ilanları listesi gibi listeleri takip edebilirsin.