Tercihlerini belirleyen pek çok faktörün olduğunu biliyordun. Günlerdir bu faktörlerin etkisiyle sıkı bir çalışma yaptın ve listeni oluşturdun. Hatta belki de bunları ÖSYM’nin Aday İşlemleri Sistemi’ne (AİS) girdin ve sonucu beklemek üzere arkana yaslandın. Bunları sil baştan yeniden ele almayacağız ama en azından son bir kontrol (check) işleminden geçirmek her zaman kazandırır.
Bu yazımda seçtiğin bölümlerin ilgi ve yeteneklerine uygunluğunu değil; yaptığın sıralamanın ve oluşturduğun listenin genişliğinin yerleşme şansın üzerindeki teknik etkisini analiz etmene yardımcı olacağım. İstemediğin bir bölümün veya üniversitenin o listede yer almadığına inanarak bu tavsiyeleri paylaşıyorum. Sen de buna inanıyorsan anlaştık demektir.
İstemediğin Bölümleri Asla Listene Alma
“Hocam ilk sıradaki tercihlerim çok keyif verici yerler ama sonlara doğru biraz can sıkıcı yerleri de yazmak zorunda kaldım” diyorsan, her yönüyle ideal bir tercih yapmadığını belirtmeliyim. O listenin üst sırasındakiler elbette istediğin yerler, bunda bir beis yok. Ancak sondakilerden birinin gelmesi halinde seni üzecek, “gitmeyebilirim de” dedirtecek yerler varsa, lütfen ÖSYM sisteminin ekranı kapanmadan önce bir kez daha düşün.
Sistemde tam da o istemediğin yer karşına çıkabilir ve seni fazlasıyla üzebilir. Onları bir daha gözden geçir. Ya hakkına razı ol ya da vakit dolmadan tedbirini alıp listenin dışına çıkar. Her yıl üniversite okurken sınavlara yeniden giren adayların çoğunun bu tür zoraki tercihlerin kurbanı olduğunu sakın unutma.
Listenin Başında Elini Korkak Alıştırma
Tercihlere başlangıç noktası önemlidir. Bu senin hayal gücünün, vizyonunun ve cesaretinin bir göstergesidir. Listenin başındaki okullar için elini korkak alıştırmak zorunda değilsin. Tercih döneminde tüm bölümlerin o yılki taban puanları yeniden şekillenir. Bu yılın sıralamalarını sen ve senin gibi tercih yapacak akranlarının yönelimleri belirleyecek.
Kazanma umudun yüzde 1 bile olsa seni heyecanlandıran bölümlere listende mutlaka yer vermelisin. İlk 4-5 tercih bu kapsamda olursa hiçbir sorun teşkil etmez. Yerleştiğin an seni çok mutlu edecek yerler üst sıralarda dursun. Şimdi bak bakalım, listenin üstünde seni heyecanlandıracak kaç okul var?
Güvenli Limanlarla Riski En Aza İndir
Tercih listenin son bölgesi, riskin az olduğu ama seni mutsuz da etmeyecek garanti tercihlerinin yer aldığı kısımdır. İçinde bulunduğun yılın tercih eğilimlerini az çok gözlemleyebildik ama tüm adayların tercihlerini kestirmek mümkün değildir. Bu nedenle sürprizlere karşı kendi sıralamanın altındaki güvenli noktalara kadar inebildin mi? Bunu sıralamanın yüzde 40’ı, hatta ön sıralarda yüzde 50’si gibi düşünebilirsin.
Örneğin 30 bininciysen, son sıranda 45 bine kadar inen yerler var mı? En az 5-6 tercihin, geçen yılın verilerine göre senin sıralamanın yüzde 25 ile yüzde 50 altında konumlanmış olmalı ki listen her türlü duruma karşı dirençli olsun.
Asıl Dikkatli Olman Gereken Kritik Bölge
Listenin en kritik bölgesi; senin sıralamanın yüzde 10 önü ile yüzde 10 arkasında sıralanmış bölümlerden oluşur. İşte bu bölgedeki okulları istek sıran doğrultusunda çok dikkatli dizmelisin. Büyük olasılıkla bu tercihlerinden biri seni üniversiteli yapacak. Birine yerleştiğinde “keşke bir alttaki gelseydi” demeyeceğin net bir sıralama oluşturmalısın.
Listeni Çok Dar Tutma, Seçeneklerini Artır
Bazen tercih listene girecek okul bulmakta zorlanabilir ve hakkın olan 24 tercihin tamamını kullanmayabilirsin. İstemediğin yerlerle listeyi doldurmak yerine sadece istediklerini yazmak elbette doğrudur. Ancak listeyi 2-3 tercihle de sınırlandırma lütfen.
Artıracağın her mantıklı seçenek yerleşme ihtimalini bir kat daha artırır. Çoklu bir tercih stratejisi kurmak, yerleşme şansını tamamen senin kontrolünde yükselten rasyonel bir yaklaşımdır.
Sıralama Fetişizminin Esiri Olma
Bölümleri sıralarken sadece geçen yılki sıralaması önde olandan arkada olana doğru ezbere bir dizilim yapma hatasına düşme. Geçen yıl o bölüm daha yüksek sırada kapatmış olabilir ancak senin kişisel isteğin daha belirleyici olmalıdır. Daha alt sırada yer alan ama daha çok istediğin bir bölümü, üst sıradaki bir bölümün önüne yazabilirsin. Taban puanı sıralamasını değil, kendi özgür iradeni ve hedeflerini listene yansıt.
Farklı Puan ve Farklı Bölümlerden Korkma
Farklı puan türlerinden seçimler yapmış olabilirsin. Örneğin Sayısalda 150 bininci, Eşit Ağırlıkta 70 bininci olmuşsan; sıralama dengesi bakımından Sayısaldaki 160 binlik bir yeri, Eşit Ağırlıktaki 80 binlik bir yerden öne yazmanın hiçbir sakıncası yoktur. Aynı durumu 4 yıllık lisans ve 2 yıllık ön lisans tercihlerinde de dikkate alabilirsin. Bazı 2 yıllık programlar, 4 yıllıkların önünde yer almayı fazlasıyla hak edebilir.
Tercihlerini Tek Bir Aralıkta Öbekleme
Tercihlerin arasında genel bir sıralama dengesi gözet. Örneğin 20 tercih yaptığını varsayalım ve bunların 18’i birbirine çok yakın sıralamalardan oluşuyorsa, bu durum geniş yelpazeli bir strateji değildir. Yakın sıralamadaki tercihlerden biri gelmediğinde diğerlerinin de gelme şansı azalabilir. Bu yüzden sıralama aralığını biraz daha esnek ve dengeli dağıtmalısın.
Özel Koşullar Nedeniyle Kötü Sürprizler Yaşama
Tercih ettiğin her programın ÖSYM kılavuzundaki özel koşul açıklamalarını mutlaka tek tek incele. Durumuna uymayan bir bölüm varsa onu vakit geçirmeden listenin dışına al. Yaş, sağlık, cinsiyet, hazırlık sınıfı veya staj zorunluluğu gibi maddeleri kontrol et. Kayıt aşamasında engel çıkaracak bir program o listede yer almamalıdır.
Vakıf Üniversitesi Bütçeni Tekrar Gözden Geçir
Seçtiğin vakıf üniversitesi programları ücretli ya da burslu ise ödemen gereken tutarları ailenle birlikte tekrar doğrula. Bu ücretlerin sadece 1 yıl değil; hazırlık, lisans veya ön lisans süresince artarak devam edeceğini hesaba kat. Uzun vadeli bütçe planlamanı sağlam temellere oturt.
Kampüsün ve Fakültenin Konumunu Kontrol Et
Yazdığın programın fakültesinin ana merkez kampüste mi yoksa farklı bir ilçede mi olduğunu mutlaka haritadan incele. Büyükşehir üniversitelerinde fakültenin konumu, ulaşım imkanları ve barınma koşulları günlük yaşamını doğrudan etkileyecektir.
Gereksiz İnce Detaylarda Boğulma
Bütün bu teknik kontrolleri yaptıktan sonra artık daha fazla kendini yıpratmana gerek yok. Bütün özellikleriyle %100 kusursuz bir yeri bulmak kolay değildir ancak istediğin bir ortama zamanla uyum sağlayabileceğini unutma. İlk birkaç hafta adaptasyonda zorlansan bile üniversite hayatı kısa sürede senin bir parçan haline gelecektir.
Değişiklikleri Onaylamayı Unutma!
Son gözden geçirmelerin ardından eklediğin, çıkardığın veya yerini değiştirdiğin tercihlerin bulunduğu ekranı ÖSYM’nin ilan ettiği son gün ve saat dolmadan önce kaydetmeyi ve kontrol amaçlı bir çıktı almayı sakın unutma.
Geleceğini şekillendireceğin bu yolda kararlarının arkasında durman dileğiyle, bol şanslar!
