Doğum İzninden Sonra Ücretsiz İzin Hakkı

23.07.2026

2 dk okuma

24 haftalık analık izninin sona ermesi, anne çalışanın işe dönmek zorunda olduğu anlamına gelmez. 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesi, analık iznini tamamlayan çalışana talep halinde 6 aya kadar ücretsiz izin kullanma hakkı tanımaktadır. Bu hak, 2026 itibarıyla geçerli olan 24 haftalık analık izni sona erdikten sonra işlemeye başlar. Ücretsiz olduğu için SGK analık ödeneği bu dönemde uygulanmaz; ancak iş sözleşmesi askıda kalır ve işveren sözleşmeyi feshedemez.

Bu yazıda neler var?

Doğum izninden sonra ücretsiz izin hakkım var mı?
Ücretsiz doğum izni kaç ay sürebilir?
Ücretsiz izin döneminde SGK primim ödenmeye devam eder mi?
Ücretsiz izin sırasında işveren sözleşmeyi feshedebilir mi?
Ücretsiz izinden sonra aynı pozisyona dönme hakkım var mı?
Ücretsiz izni yarıda keserek işe dönebilir miyim?
Yıllık izin hakkım ücretsiz izin dönemini kapsar mı?
Ücretsiz izin talebini işveren reddedebilir mi?
Ücretsiz izinden sonra emzirme (süt) iznine hakkım devam eder mi?
Ücretsiz izin ile genel ücretsiz izin arasındaki fark nedir?
Sık Sorulan Sorular

Doğum izninden sonra ücretsiz izin hakkım var mı?

Evet. 4857 İK Madde 74 uyarınca analık iznini tamamlayan kadın çalışan, bu iznin bitiminde yazılı talepte bulunarak 6 aya kadar ücretsiz izin kullanabilir. Bu hak, 01.05.2026 itibarıyla 24 haftaya yükselen analık izninin bitiminden itibaren geçerlidir.

Ücretsiz doğum izni kaç ay sürebilir?

Üst sınır 6 aydır. Kanun azami süreyi belirlemiş olmakla birlikte kaç ay kullanılacağına çalışan karar verir; 1 ay da talep edilebilir, 6 ay da. İşveren bu süreyi kısaltamaz.

Ücretsiz izin döneminde SGK primim ödenmeye devam eder mi?

Hayır. Ücretsiz izin döneminde iş sözleşmesi askıya alındığından işveren SGK primi yatırmaz. Bu süre zarfında:

Sosyal güvenlik ve genel sağlık sigortası durumu kişinin sigortalılık statüsüne göre değişebilir.

Genel sağlık sigortası kapsamı sona erebilir; çalışan bu dönemde sağlık hizmetinden yararlanmak istiyorsa isteğe bağlı sigorta başvurusunda bulunabilir.

Yıllık izin hakkı bu dönem için işlemez.

Ücretsiz izne ayrılmadan önce SGK kapsamındaki bu değişikliklerin göz önünde bulundurulması önerilir.

Ücretsiz izin sırasında işveren sözleşmeyi feshedebilir mi?

Hayır. 4857 İK Madde 74 kapsamındaki ücretsiz doğum izni süresince işveren iş sözleşmesini feshedemez. Fesih yasağı, ücretsiz izin süresinin tamamı boyunca geçerlidir. Bu süre içinde yapılacak fesih işlemi geçersiz sayılır ve işçi işe iade davası açabilir (4857 İK Mad. 18 ve 21).

Ücretsiz izinden sonra aynı pozisyona dönme hakkım var mı?

Evet. 4857 İK Madde 74 uyarınca ücretsiz doğum iznini tamamlayan çalışan, iznin bitiminde işe dönme hakkına sahiptir. İşveren, çalışanı önceki pozisyonuna ya da eşdeğer bir pozisyona almakla yükümlüdür. Pozisyon değişikliği ancak çalışanın açık rızasıyla mümkündür; işverenin tek taraflı olarak farklı bir görev ataması yapması çalışan aleyhine değişiklik sayılır.

Ücretsiz izni yarıda keserek işe dönebilir miyim?

Evet. Ücretsiz izin kullanımı zorunlu değildir; çalışan dilediği zaman işe dönmeyi talep edebilir. Bununla birlikte erken dönüş talebinin işverene önceden yazılı olarak bildirilmesi, uygulamada olası karışıklıkları önler. İşveren, çalışanın erken dönüş talebini reddedemez.

Yıllık izin hakkım ücretsiz izin dönemini kapsar mı?

Hayır. Ücretsiz izin süresi, yıllık ücretli izne esas olan çalışma süresine dahil edilmez. Başka bir deyişle 6 aylık ücretsiz izin boyunca yıllık izin hakkı birikmez. Analık izni (24 hafta) ise yıllık izin hesabına dahildir; yalnızca ücretsiz uzatma dönemi bu hesabın dışında kalır.

Ücretsiz izin talebini işveren reddedebilir mi?

Hayır. 4857 İK Madde 74 bu hakkı işverenin onayına bağlamamıştır. Analık iznini tamamlayan çalışanın yazılı talebi, işveren için bağlayıcıdır. İşverenin talebi reddetmesi veya ücretsiz izni kullandırmaması halinde 4857 İK Madde 104 uyarınca idari para cezası uygulanır.

Ücretsiz izinden sonra emzirme (süt) iznine hakkım devam eder mi?

Evet, koşula bağlı olarak. Emzirme izni hakkı çocuğun birinci yaş gününe kadar geçerlidir (4857 İK Mad. 74). Ücretsiz izin döneminde bu süre işlemeye devam eder; dolayısıyla ücretsiz izin bittikten sonra işe dönen çalışan, çocuk henüz bir yaşını doldurmamışsa kalan süre için emzirme iznini kullanabilir. Çocuk ücretsiz izin süresi içinde bir yaşını doldurmuşsa emzirme iznine hak kalmaz.

Ücretsiz izin ile genel ücretsiz izin arasındaki fark nedir?

4857 İK Madde 74 kapsamındaki doğum sonrası ücretsiz izin, işverenin takdirine bağlı genel ücretsiz izinden farklıdır. Doğum sonrası ücretsiz izin bir yasal hak olup işverenin reddetme yetkisi yoktur. Genel ücretsiz izin ise İş Kanunu'nda ayrı bir hak olarak düzenlenmemiştir; tarafların karşılıklı anlaşmasına dayanır ve işveren bunu reddedebilir. İşverenin tek taraflı ücretsiz izne çıkarması ise çalışma koşullarında esaslı değişiklik sayılır ve çalışanın yazılı onayını gerektirir.

Sık Sorulan Sorular

Ücretsiz doğum iznini tek seferde kullanmak zorunda mıyım?

4857 İK Madde 74 bu konuda parçalı kullanımı açıkça yasaklamamaktadır. Ancak uygulama netliği açısından iznin başlangıç ve bitiş tarihleri işverene yazılı olarak bildirilmesi önerilir; parçalı kullanım talebi işvereninizle önceden netleştirilmelidir.

Ücretsiz izin süresince özel sağlık sigortam devam eder mi?

Özel sağlık sigortası poliçenizin koşullarına bağlıdır. İşveren tarafından sağlanan grup poliçeleri genellikle aktif çalışma dönemini kapsar; ücretsiz izinde bu kapsam değişebilir. Poliçenizi sigorta şirketiyle doğrulamanız önerilir.

Ücretsiz izin sona erdiğinde işe dönmezsem ne olur?

Ücretsiz iznin sona ermesinin ardından işe başlamayan çalışan devamsızlık yapmış sayılır. Devamsızlık, 4857 İK Madde 25/II-g uyarınca işverenin haklı nedenle fesih yapmasına zemin oluşturabilir.

Ücretsiz izin SGK kıdem süresini etkiler mi?

Evet. Ücretsiz izin süresi kıdem tazminatı hesabına esas olan hizmet süresine dahil edilmez. Buna karşın 24 haftalık analık izni kıdem süresine dahildir; yalnızca ücretsiz uzatma dönemi bu hesabın dışında kalır.

Eşim de ücretsiz doğum izni kullanabilir mi?

4857 İK Madde 74'ün 4. fıkrasındaki ücretsiz izin hakkı, analık iznini kullanan kadın çalışana tanınmıştır. Babalar için bu kapsamda ayrı bir ücretsiz izin hakkı öngörülmemiştir; babalar 10 günlük ücretli babalık izninden ve genel ücretsiz izin düzenlemesinden yararlanabilir.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Bilgiler yayın tarihindeki mevzuata göredir; bilgiler dönemsel değişebilir. Örnek hesaplamalar varsayımsaldır ve kişisel duruma göre farklılık gösterir. Kesin değerlendirme için hukuki görüş alınması önerilir.

Yasal Dayanaklar