Elektrik Zabiti Nedir, Nasıl Olunur?

İşletmenin genel prosedürlerine uygun olarak gemide elektrik ve elektronik bakım, arıza teşhis, onarım, kurulum ve test etme gibi görevler, elektrik zabiti ne iş yapar, sorusuna yanıt verir. Elektrik üzerine kurulu bütün elektronik sistemleri, ekipmanları kontrol etmek ve çalışmasını sağlamak, elektrik zabitinin temel görevleri arasında yer alır. Elektrik zabiti, gemide faaliyetlerin güvenle yürütülebilmesi için kilit rol oynar; navigasyon cihazlarından gemi seyir ışıklarına, hava durumu faksından otomatik pilota, yedek pillerden gemi soğutma alanına, radyo iletişiminden yankı sirenlerine, radar sisteminden yayın ve dahili hava sistemine kadar birçok önemli elektrikli cihazın ve elektrik sisteminin sorumlusudur. Elektrik zabiti görev ve sorumlulukları nelerdir sorusuna maddeler halinde yanıt verilebilir. Elektrik zabitinin genel olarak görev ve sorumlulukları şu şekildedir:

• Geminin bütün dahili haberleşme cihazlarının ve motorlarının bakımını yapıp çalışır halde bulunmasını sağlamak.
• Elektronik sistemler üzerinde oluşması muhtemel bir arıza durumunda onarımını yapmak.
• Gemi malzeme ihtiyaç listesi oluşturup baş mühendise rapor etmek.
• Gemi dışından tedarik edilecek yedek parça ya da servis bakım hizmetlerini takip etmek.
• Gemide yanlış bir kablo hattı döşemesi varsa hemen baş mühendise rapor edip durumu düzeltmek.
• Olası bir hasar durumunda yedek parçayı arızalı parça ile değiştirmek.
• Gemide bulunan tüm donanımların haftalık, yıllık ve aylık kontrollerini yapmak ve bunların kaydını tutarak baş mühendise raporlamak.
• Tedarik edilen yeni bir ekipmanın gemide hangi bölüme kurulması gerektiğini tespit etmek, ekipman montajını yapmak ve cihazın çalışır hale getirilmesini sağlamak.
• Gemiye ait haberleşme cihazlarının bakımını yapmak.
• Ekipman arızasını gidermek için sökülen cihazların hatasız şekilde geri takılmasını sağlamak.

Elektrik zabiti olmak için hangi okulu okumak gerek sorusunun yanıtını öğrenmek isteyenlerin, elektrik zabiti eğitim konusunda şu iki maddeyi iyi bilmesi gerekir:

1. İlgili alanda çalışabilmek için fakültelerin dört yıllık eğitim veren Mekatronik veya Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği bölümünden mezun olunması yeterlidir. Ek bir sertifika alınmasına gerek duyulmaz.
2. Meslek liselerinin veya iki yıllık eğitim veren meslek yüksekokullarının ilgili bölümlerinden (Mekatronik, Kontrol, Otomasyon Teknolojisi, Gemi Otomasyonu vb.) mezun olunmalıdır ve elektro teknik zabiti kursundan zabitlik yapabilir belgesi alınmalıdır.

Sanayi ihtiyacını karşılamak için ara kademe teknik elemanların öğretimini gerçekleştirmek üzere kurulan meslek yüksekokulları, iki yıllık eğitim veren bölümlere ev sahipliği yapar. Elektro teknik zabiti kursları başta liman kentleri olmak üzere birçok ilde özel kurumlar tarafından düzenlenir. Belirli bir ücret karşılığında kayıt yaptırılan kurslarda, alanla ilgili eğitim verilir. Elektro teknik zabiti kursuna kimler katılabilir sorusuna; makine sınıfı zabitan, elektronik zabiti ya da elektrik teknik zabiti olarak otuz aylık deniz hizmeti verenler, şeklinde yanıt verilebilir. Ayrıca meslek liselerinin ya da meslek yüksekokullarının; Mekatronik, Gemi Otomasyonu, Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi bölümünden mezun olanlar bu kurslara katılabilir. Ek olarak Mühendislik Fakültelerinin Elektrik Mühendisliği bölümünden mezun olan kişilere elektro teknik zabiti kursuna katılmadan da zabitlik yeterliliği verilebilir.

Elektrik zabiti olmak için gerekli şartlar nedir sorusuna kapsamlı bir cevap verilebilir. Elektriğe meraklı, alanında kendini geliştiren, cihazlara bakım ve onarım açısından ilgi duyan bireyler bu konudaki zabitlik alanına yönelebilir. Ayrıca adayın bu alanda bazı teknik bilgilere sahip olması beklenir. Teknik bilgiler, elektrik alanında zabit olarak görev yapacak kişilerin, görevine daha çabuk adapte olmasına yardımcı olur. Elektrik zabiti olmak isteyenlerin bilmesi gerekenler şu şekildedir:

• Motorların çalışma prensipleri,
• Tatlı su ve yağlama yağı soğutma sistemleri ile yakıt transfer sistemi ve makine yağları,
• Alternatörler, tripler, aşırı akım, over speed koruma röleleri, otomatik paralelleme, start, stop, tako ve şaft jeneratörleri,
• Yüksek sıcaklık, düşük basınç, koruma devreleri ve otomatik stand-by sistemleri gibi teknik veriler ve bazı gemi terimleri hakkında bilgi sahibi olmak gerekir.

Mekatronik Bölümü veya Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği Bölümü ile meslek yüksekokulunda Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi Bölümü ya da Gemi Otomasyonu Bölümü bitirilmelidir. Eğitim alındıktan sonra gemide çalışabilmek için adaylarda bazı şartlar aranır. Bir gemide elektrik alanında zabitlik yapacak bireylerin şu belgelere sahip olması gerekir:

1. Gemi Adamı Cüzdanı (Liman Cüzdanı): Gemi yeterlilik belgesini almaya hak kazanan bir zabit, Liman Başkanlığına liman cüzdanı almak için başvuruda bulunabilir. Özetle gemi yeterlilik, sağlık ve STCW belgelerini tamamlayan kişilere, Liman Başkanlığı tarafından gemi cüzdanı verilir.
2. Gemi Adamı Yeterlilik Belgesi: Gemi Adamı yeterlilik belgesi almak isteyen bireylerde; TC vatandaşı olunması, Gemi Adamı yeterlilik derecesi için yaş ve öğrenim durumu belgelerinin tamamlanması, sağlık durumunun denizde çalışmaya uygun bulunması ve devletin belirttiği suçlar kapsamında hüküm giyilmemesi gibi şartlar aranır. Bu koşullara uygun olan bir zabit Gemi Adamı yeterlilik belgesi alabilir.
3. STCW Belgeleri (Deniz Güvenlik Eğitimleri ve Belgeleri): Gemide çalışmak isteyen bireylere; can kurtarma teknikleri eğitimi, personel güvenliği, temel ilk yardım eğitimi, yangın önleme ve yangınla mücadele eğitimi ve can kurtarma araçlarını kullanabilme yeterliliği eğitimi verilir. Bu eğitimleri alan bireylerin, Gemi Adamları Sınav Merkezinin (GASM) düzenlediği bir sınava katılması gerekir. Bu sınavı başarıyla geçen zabitler ya da gemide çalışmak isteyen herkes STCW belgesine sahip olabilir.
4. Sağlık Belgesi: Gemide çalışmak isteyen bir zabitin ya da bireyin, denizde çalışmaya engel bir durumu olmadığını gösteren sağlık belgesini devlet tarafından yetkilendirilen kamu veya özel bir kurumdan alması gerekir.
5. Pasaport: Gemide çalışmak isteyen kişilerin en az 1 yıllık pasaporta sahip olması gerekir.
6. Aşı Belgesi: Gemide çalışacak bireylerin Sağlık Bakanlığı tarafından belirtilen aşıları yaptırması gerekir. Bu aşıların başında ise Sarı Humma ve Kolera gelir. Aşı yaptıran bireylerin aşı belgesini alması gerekir.

Gerekli eğitimi alanlar, elektrik zabiti olmak için iş veya staj başvurusunda bulunabilir. Staj başvurusunda bulanan bireylerin, öncelikle gemide bir zabitin yanında staj yapacağı bilinmelidir. Elektrik zabiti mülakat soruları öncesinde firmaların, adaylarda aradığı bazı genel kriterleri bilmek gerekir. Bu kriterleri karşılayan kişiler, mülakata davet edilebilir.

Elektrik zabiti olmak isteyen adaylarda aranan şartlar:

• Gereken iş ahlakı ve nitelikli çalışma disiplinine sahip olunması,
• Elektrik, elektronik ve mekanik konularına hakim olunması,
• Uzun süren yoğun bir çalışma için gerekli sabır ve özenin gösterilmesi,
• Fizik ve matematik konularında başarılı olunması,
• Teknolojik cihazlarda öğrenmeye açık olunması.

Adaylarda genel olarak aranan bu kriterleri taşıyan ve gerekli donanıma sahip kişiler işe kabul edilebilir. Elektrik zabiti maaş miktarı hakkında kesin bir bilgi vermek mümkün değildir. Her işletmede maaş politikası aynı olmaz. Deneyim, eğitim, gemide verilen hizmet süresi gibi kriterler de göz önünde bulundurularak maaş miktarı belirlenir. Adaylar, elektrik zabiti iş ilanı seçeneklerine Kariyer.net üzerinden ulaşabilir. İş fırsatlarını yaşadığı şehir özelinde görmek isteyenler filtreleme özelliklerini kullanabilirler. Örneğin; kişi, Çanakkale'de ikamet ediyor ise Çanakkale elektrik zabiti iş ilanları seçeneklerini değerlendirebilir.