Sadekar Nedir, Nasıl Olunur?

El işçiliği ile üretilen taşlı ya da taşsız mücevherlerin değerli madenlerden oluşan kısımlarını el işçiliğiyle şekillendirmek sadekarlık nedir sorusuna cevap olarak verilebilir. Sadekarlık zanaatını icra eden ustalar altın, gümüş, platin gibi değerli madenleri eritip işleyerek göze hitap eden taşlı ya da taşsız mücevherlerin sade adı verilen parçasına dönüştürürler. Üretilen mücevherin çeşidine göre sadekarların görev ve sorumlulukları farklılık gösterebilir. Fakat sadekarlık ile uğraşan zanaatkarların temel görevleri şu şekilde sıralanabilir:

• Üretilecek mücevherde hangi değerli taşın kullanılacağına karar verir ve bu taşı işlemek için gereken ekipmanları seçer.
• Altın, gümüş, platin gibi külçe halindeki değerli taşları eritir ve silindirden geçirerek plakalaştırır.
• Plaka halindeki değerli madeni üretilecek mücevherin niteliğine göre makine yardımıyla kalıba basarak ya da tezgahta el işçiliği ile şekillendirerek uygun forma sokar ve montür ya da sade adı verilen, pırlanta gibi değerli taşların yerleştirileceği çerçevenin üretimini tamamlar. Bu şekilde son formunu alan çerçeveyi cila, rodaj, değerli taşların mıhlanması gibi işlemlerin uygulanması için hazır hale gelmiş olur.

Sadekar çalışma alanları altın, platin, gümüş gibi değerli madenlerin işlenmesi için gereken makine ve diğer ekipmanların bulunduğu atölyeler olarak tanımlanabilir. İnce işçilik gerektiren ve eski bir kuyumculuk geleneği olarak olan sadekarlık sıklıkla tarihi kuyumcu çarşılarındaki küçük atölyelerde icra edilir. Sadekarlar uygun ekipman ve materyalleri temin edebildikleri sürece evlerine kurdukları atölyelerde de zanaatlarını icra edebilirler. Sadekar çalışma koşulları,  çoğunlukla tek başına icra edilen bir zanaat olduğundan, bir ya da birkaç kişinin kendi alanlarında çalıştığı kuyumcu atölyelerinde yavaş ve incelikle çalıştığı koşullardır.

Yetenek anlamında sadekar olmak için gerekenler şu şekilde sıralanabilir:

• Yüksel el göz koordinasyonuna, el becerisi inceliğine sahip olmak
• Dikkatli ve titiz çalışmak
• Şekilleri iyi algılamak
• Değerli taşları farklı mücevher modellerine göre şekillendirecek yetenekte olmak

Sadekar olmak için gerekenler arasında MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi’ne sahip olmak ya da lise yahut lisans düzeyinde belirli standartlara göre ilgili konularda sadekarlık eğitimi almış olmak vardır. Bu belgenin verilmesinde Türk Akreditasyon Kurumu’nun (TÜRKAK) sadekarlık için belirlediği standartlar esas alınmaktadır. Sadekar olmak isteyen kişilerin aşağıdaki şartlardan en az birisini sağlaması beklenir:

• Üniversitelerin ilgili fakültelerinin kuyumculuk ve takı tasarımı ya da mücevher tasarımı bölümlerinden mezun olmak. Bölümler arasında, uygulamalı takı teknolojisi ile mücevherat mühendisliği, metalurji, metalurji ve malzeme mühendisliği gibi seçenekler de bulunur. Bununla birlikte kuyumculuk ve takı sektöründe deneyim elde etmen gerekir.
• Kuyumculuk, takı tasarımı, mücevher tasarımı, uygulamalı takı teknolojisi ile mücevherat mühendisliği lisans bölümlerinden mezun olmak ve “kuyumculuk” imalatı alanında en az 3 yıl eğitmen, öğretim görevlisi olarak görev yapmış 
• Meslek Yüksek Okulu kuyumculuk ve benzeri bölümlerinden mezun olmak ve en az 5 yıl kuyumculuk üretiminde görev almış olmak
• Meslek liselerinin kuyumculuk alanından mezun olup kuyumculuk imalatında çalışıp deneyim kazanmak. Bu pozisyonda en az 7 yıl sadekar olarak çalışmış olmak
• Kuyumculuk üretimi konusunda Usta Öğretici ve/veya Mesleki Yeterlilik belgesine sahip olup en az 10 yıl sadekar olarak çalışmış olmak

Bu şartlardan en az birini sağlayan adaylar yeterlilik birimleri tarafından teorik ve performansa dayalı sınavlara tabi tutularak adayların yetkinlikleri değerlendirilir. Bu sınavlardan geçen adaylar sadekarlık zanaatını elde etmeleri için gereken belgeyi elde edebilirler.

Sadekarlık bir ustadan çırağa öğretilen bir kuyumculuk geleneği olarak sürdürülmekte birlikte sadekar olmak için gereken teknik nitelikleri kazandırmayı amaçlayan sadekarlık eğitimleri ve kursları bulunur. Bu eğitimler tasarım atölyeleri, vakıflar gibi kurumlar tarafından sunulabilir.

Sadekar nasıl olunur sorusuna usta çırak ilişkisi aracılığıyla yahut farklı kuruluşlar tarafından sunulabilen eğitimleri tamamlamak cevabı verilebilir. Bu yöntemler aracılığı ile sadekarlık konusunda yetkinlik kazanıp Mesleki Yeterlilik Belgesi elde etmeyi başaran kişiler sadekarlık zanaatını icra edebilir.

Sadekarlık zanaatı için işe alım koşulları, adayların MYK Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olmalarını yahut ilgili konuda lise yahut lisans düzeyinde belirli eğitimler almış olmalarını gerektirir. Türk Akreditasyon Kurumunun (TÜRKAK) belirlediği bu standartlara sahip olan adaylar Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından yetkili atanan birimlerin sunduğu teorik ve pratik sınavları başarıyla geçerek el becerilerini ve sadekarlığın detaylarına hakim olduklarını ispatlamış olurlar. Bu tarz işlere değerli madenler ve mamülleri kuyumculuk iş ilanları listesinden ulaşabilirsin.

Sadekar olarak işe başlayabilmek isteyenlerin üniversitelerin belirli bölümlerinde ya da meslek liselerinin kuyumculuk alanında belirli bir tecrübe edinmiş olman beklenir. Bu deneyimlerin belgelenmesi sadekarlık mesleğini yapabilmek için uygun eğitim ve deneyim şartlarının karşılandığını gösterir. İşe alım sürecinde senden; altın ve gümüş gibi değerli madenleri iyi tanımanı, üretimde kullanılan makine ve ekipmanları kullanabilmeni beklerler. Ayrıca dikkatli ve titiz çalışabilmek, el becerinin ve odağının yüksek olması, şekilleri iyi algılayabilmen de gerekir.