Gölge Öğretmen Nedir, Nasıl Olunur?

Gölge öğretmen nedir sorusunun cevabı pek çok kişi tarafından merak edilir. Bu bağlamda gölge öğretmen kime denir sorusu sıklıkla sorulur. Gölge öğretmen; kaynaştırma sistemindeki özel gereksinimli çocukları, gelişimleri için ihtiyaçları olan şekilde destekleyen ve onları sosyal hayata hazırlayan kişidir. Bu kavram MEB tarafından yayınlanan bir genelge ile literatüre girmiştir. Tam zamanlı kaynaştırma veya bütünleştirme ihtiyacı duyan, özel gereksinimli öğrencilerin eğitiminde gölge öğretmenler aktif rol oynar. Öğrenmede çeşitli güçlükler çeken çoğunlukla ilkokul dönemindeki çocuklarla birebir çalışan gölge öğretmenler, çocukların topluma kazandırılmasında önemli bir yere sahiptir. 

Çocukların öğrenme hızları birbirinden farklı olabilir. Kimi öğrenci konuyu bir kez çalışarak anlarken bazı öğrenciler birkaç tekrara ihtiyaç duyar. Çocuklar, birbirlerinden farklı öğrenme stillerinden verim alabildiklerinden kimi çocukların diğerlerinden farklı bir metotla eğitim alması gerekebilir. Özel gereksinime sahip çocuklar, mevzuatlara göre diğer öğrenciler ile birlikte eğitim alabilir. Gölge öğretmen kimdir sorusunun cevabı da bu noktada devreye girer. Gölge öğretmen, kaynaştırma eğitimi olarak da bilinen bu eğitim programında çocuklara destek olur. Gölge öğretmenler, kaynaştırma öğrencilerinin yaşayabilecekleri öğrenme güçlüklerini ve bu güçlüklere göre öğrencileri nasıl yönlendireceklerini bilirler. Bu pozisyonda görev alan kişiler; yardımcı öğretmen, akran öğretici, öğrenci yardımcıları ve öğretmen yardımcıları şeklinde de adlandırılabilir. 

Gölge öğretmen sorumlulukları şu şekilde belirtilebilir: 

• Özel gereksinimli çocuklar için öğrenme fırsatlarını belirler ve öğrenme ortamını düzenler, çocukların kendisine ihtiyaç duyduğu anı fark eder. 
• Özel gereksinimli çocukların ihtiyaçlarının ne olduğunu belirlemek üzere yoğun bir eğitim alan bu öğretmenler, öğrencilerin bireysel farklılıklarını ele alarak hareket eder. 
• Öğrencinin sınıf ortamına uyum sağlamasına yardımcı olur. Özel gereksinimi olan çocuklara bağımsızlıklarını kazandırmayı hedefler. Sınıf ortamına uyum sağlayabilecek bağımsızlığa ulaşan özel gereksinimli öğrencileri sınıf öğretmenine güvenle transfer eder. 
• Öğrenci üzerindeki yönergelerini kademeli olarak azaltarak öğrencilerin kendi başlarına hem sosyal hem de akademik hayatlarını devam ettirmelerini sağlar. 
• Teneffüslerde ve sosyal etkinliklerde de öğrencilerin akranlarıyla uyum içerisinde olmasını ve etkili biçimde iletişim kurmasını sağlar. 
• Özel gereksinime ihtiyaç duyan çocukların çevrelerindeki dünyayı algılamalarına destek olur. 
• Kaynaştırma eğitiminde bulunan öğrencilerin öğrenme düzeylerinin farklı seviyede ilerlediğini göz önüne alan bu öğretmenler, işlenen konuları öğrencinin anlayabileceği şekilde düzenler. Öğrencinin ihtiyaçlarına göre düzenlenen eğitim programı, özel gereksinimli öğrencinin sınıf ortamına daha rahat entegre olabilmesine yardımcı olur. 
• Öğrenme sürecinde özel gereksinimli öğrenci ile sınıf arasında bir eğitim açığı varsa bu açığı kapatmak için çalışmalar yürütür. 
• Özel gereksinimli öğrencilerin yaşaması muhtemel olan hiperaktivite ve davranış bozukluğu gibi sorunların giderilmesi için davranış prosedürü uygular. Yaşanan olumsuz durumların sıklığının azaltılması ve en sonunda yok edilmesi adına uygulamalarda bulunur. 
• Öğrencilerin okuldan uzaklaşmamaları adına temkinli hareket eder ve kademeli olarak öğrencileri kaynaştırır. 
• Öğrencilerin okul ve sınıf kurallarına uymalarını sağlar. 
• Özel gereksinime ihtiyaç duyan öğrencilerin ebeveynleri ile etkili iletişim kurarak ebeveynleri düzenli olarak bilgilendirir. Öğretmen ile ailenin iş birliği içerisinde olması, çocuğun gelişimine olumlu yönde katkı sağlar. 

Gölge öğretmen temelde bu sorumluluklara sahiptir. Özel ihtiyaçları bulunan öğrencilerin, sınıflarına devamlılık sağlamalarını destekler, onlara sorumluluklar verir ve hem akademik hem de sosyal alanlarda bağımsızlık kazanmalarına yardımcı olur. 

Her meslekte olduğu gibi bu mesleği de yapabilmek için birtakım şartları sağlamak gerekir. Elbette gölge öğretmen olmak için gerekli şartlar bulunur. Bu şartlardan en önemlisi eğitimdir. Bu bağlamda akıllara Gölge öğretmen olmak için hangi okulu okumak gerek sorusu gelebilir. Bu soruya, çeşitli okullar sıralanarak cevap verilebilir. Bunun yanı sıra gölge öğretmen olmak için okunabilecek bölümler; Psikoloji, Çocuk Gelişimi ve Özel Eğitim gibi bölümlerdir. Bu bölümlerden mezun olan kişiler çeşitli eğitimlerden geçerek gölge öğretmen olmaya hak kazanırlar. Bunun yanı sıra beden eğitimi öğretmenleri de gölge öğretmen olarak görev alabilirler. Bu alanda bazı kurumların verdiği eğitimler de bulunur. Üniversitelerin Çocuk Gelişimi bölümü mezunları, diğer bölümlerden mezun olanlara göre bu alanda daha çok çalışma şansı yakalayabilir. Çocuk Gelişimi bölümü iki veya dört yıllık programlarla tamamlanabilir. Hacettepe Üniversitesi, bu alanda dört yıllık eğitim verirken Ege Üniversitesi, iki yıllık çocuk gelişimi eğitimi vermektedir. Dileyen mezunlar gerekli şartları sağladıkları takdirde iki yıllık eğitimlerini dört yıllık eğitime tamamlayabilirler. 

Gölge öğretmen nasıl olunur sorusunun cevabı, sadece eğitim alınması gereken kurumlarla açıklanamaz. Gölge öğretmen olmak için adayda bulunması gereken diğer bazı nitelikleri de şu şekilde sıralayabilmek mümkündür: 

• Özel gereksinimli çocuklarla ilgilenmek kimi zaman zorlayıcı olabileceğinden sakin ve sabırlı olmak. 
• Özel gereksinimli öğrencilerin ihtiyaçlarının ne olduğunu kavrayabilecek ve bu ihtiyaçların karşılanmasını sağlayan eğitim programlarını düzenleyebilecek yetkinlikte olmak. 
• Öğrencilerle ve ailelerle etkili iletişim kurabilmek için iletişim becerilerinin gelişmiş olması ve empati kurabilmek. 
• Öğrencilere topluma kazandırılmaları için gereken desteği nezaketle sağlamak. 
• Çocukların öz bakım ve sosyalleşmek gibi önemli yetileri kazanmaları için onlara destek vermek.  

Özel eğitim gereksinimi olan çocukların eğitimleri adına görevlendirilen gölge öğretmen birçok yerde aktif olarak rol alabilir. Okullar başta olmak üzere özel kreş ve eğitim kurumlarında istihdam edilen gölge öğretmen çalışma saatleri içinde öğrencilere en kaliteli eğitim hizmeti sunmakla sorumlu olur. Hastane ve özel kliniklerde yer alan çocukların eğitimlerini üstlenen gölge öğretmen aldığı uzmanlık çerçevesinde öğrencilerine ders verir. Onların her detayıyla ilgilenerek sosyal becerilerinin gelişmesi için çabalayan gölge öğretmen ev ortamında da uzmanlığıyla ilgili konularda eğitimler sunabilir. 

Gölge öğretmen kurum çatısı olduğu kadar evlerde de eğitim hizmetleri verebilir. Verilen hizmete göre gölge öğretmen maaşları ve çalışma ortamında da bazı değişiklikler olur. Gölge öğretmen eğitim verdiği çocukların durumuna göre çalışma dünyası şekillenir. Özel gereksinim duyan öğrencilerin evine de giderek onların eğitimden aksamaması sağlayan gölge öğretmen kreş veya okul gibi alanlarda bu özel çocuklara ders verebilir. Gölge öğretmen iş ilanları içinde belirtilen çalışma koşullarına bakarak daha fazla detaya ulaşabilirsin. 

Gölge öğretmen nasıl olunur sorusuna üniversitelerin çocuk gelişimi bölümü şeklinde yanıt verilebilir. Bu meslekteki ikinci önemli koşulu gölge öğretmen sertifikası oluşturur. Özel eğitim merkezleri başta olmak üzere uzaktan verilen eğitimlerle de alınabilen bu sertifika için başvuru yapman gerekir. Belirli bir eğitim ve akabinde yapılan sınavı geçmen durumunda sertifika sahibi olabilir, kurumlara müracaatını gerçekleştirebilirsin. 

Gölge öğretmen ne demek sorusuna özel gereksinimi olan çocukların eğitimlerini üstlenmek ve buna göre eğitim programlarını oluşturmak şeklinde yanıt verilebilir. Bu mesleği yapmak isteyenlerin üniversitelerin ya da yüksekokulların belirli bölümlerinden özel eğitim alması gerekir. İletişim yetenekleri noktasında kendini geliştirmek bu özel çocukları anlamda ve onlarla bağ kurmada etkin rol oynar. 

Kimler gölge öğretmen olabilir sorusuna sakin, azimli, sabırlı ve sonuç odaklı bireyler şeklinde yanıt verilebilir. Çocuklarla empati yapmak ve onların her sorunuyla ilgilenerek çocuğa güven vermek gölge öğretmenin sorumlulukları arasında yer alır. Planlı ve disiplinli olarak meslek hayatındaki çocuklara verilen eğitimin kalitesi arttırılabilir.