Redaktör Nedir, Nasıl Olunur?

Redaktör ne iş yapar sorusu, redaktörler temel olarak yazılı metinleri baskıya hazır hale getirmekle görevlidirler, şeklinde cevaplanabilir. Bunun dışında redaktörlerin görevleri genel olarak şu şekilde sıralanabilir:

• Baskı öncesi yazılı metni dilbilgisi ve imla kuralları açısından gözden geçirerek gerekli düzeltmeleri yapmak,
• Anlam bütünlüğünü sağlamak adına cümleleri ve bölümleri gözden geçirerek ihtiyaç halinde gereken müdahaleleri gerçekleştirmek,
• Çevirisi tamamlanan metni, dil bilgisi imla ve anlatım bozuklukları açısından incelemek ve çeviride kullanılan terminolojinin kurallara uyup uymadığını kontrol ederek varsa hataları düzeltmek,
• Gerekli durumlarda yazarla iletişime geçerek metnin baskı kurallarına uygun hale getirilmesi için süreçleri yönetmek.
• Eğer radyo, televizyon ya da yeni medya için canlandırma yapılacak bir metin üzerinde çalışıyorsa, metni uygun tonlama ve vurgulamalarla akıcı bir hale getirmek.

Redaktör olmak için gerekenler çeşitlilik gösterir. Dil, edebiyat alanında üniversite eğitimi alınabileceği gibi, yazınsal alanda kendini geliştirmiş, bu alanda farklı işlere imza atmış kişiler de, redaktör olarak kariyerlerini geliştirebilirler. Ancak temel olarak belirli bir redaktörlük eğitimi yoktur. Çok sayıda kitap yazmış bir yazar redaktörlük yapabileceği gibi, tiyatro ve dramaturji eğitimi almış, metin çözümlemeleri, kurgulama teknikleri, senaryo yazarlığı gibi eğitimler almış güzel sanatlar öğrencileri de redaktör olarak çalışabilirler. Kendini çok iyi yetiştirmen ve çok fazla kitap okuman, redaktörlük mesleği için büyük önem taşır.

Günümüzde yeni medya gibi gelişen sektörlerde de çok sayıda redaktöre ihtiyaç doğmuştur. Redaktör ne yapar sorusuna farklı yanıtlar verilebilir. Örneğin internette yayınlanan bir radyo podcast için ya da bir sosyal medya videosu için bile redaktörler görevlendirilebilir. Yazılan metinlerin uzatılıp kısaltılması, sadeleştirilmesi ya da yoğunlaştırılması redaktörün sorumlulukları arasındadır. Bu nedenle redaktör olmak istiyorsan kendini edebiyat, radyo ve televizyon, yeni medya alanlarında yetiştirmende fayda var. Üniversitede dramaturji okuyan biri de, siyaset bilimi okuyan biri de kendi tecrübelerinden yola çıkarak redaktörlük yapabilir. Ama özellikle, dil, edebiyat ve Türkçe bilgisi bu meslek için çok önemlidir. Dil ve edebiyat alanında eğitim veren Türk Dili ve Edebiyatı, Türkçe Öğretmenliği gibi bölümlerden mezun olanlar redaktör olarak çalışabilir. Ayrıca, yabancı dillerle ilgili dil ve edebiyat eğitimi veren bölüm mezunları ile basın yayın alanında eğitim gören kişiler de redaktör olabilir.

Redaktör olmak için üniversitelerin ilgili bölümlerinden;

• Genel dil bilim,
• Türkçe dil bilgisi ve imla kuralları,
• Türkiye Türkçesi,
• Roman çözümlemeleri,
• Yazınsal anlatım,
• Kurgu teknikleri,
• Yaratıcı yazarlık,
• Noktalama işaretleri gibi konularda eğitim almak gerekir.

Redaktörlük her dönem ihtiyaç duyulan, eskimeyen meslekler arasındadır. Bu nedenle her dönem çok sayıda redaktör iş ilanı ile karşılaşmak mümkündür. Kariyer. net üzerinden sürekli güncellenen redaktör iş ilanları  sayesinde başvuru yapabilirsin. Redaktör alımı için kendi sosyal çevreni kullanman da mümkündür. Örneğin bu alanda sana referans olacak, üniversiteden bir profesörünün olması, sana yeni bir iş fırsatı doğurabilir. Günümüzde birçok firma, işe alım süreçlerini referanslar aracılığı ile gerçekleştirmektedir. Eğer referansın mevcut değilse, bu alanda staj yapmadıysan, seni öne çıkaracak farklı özelliklerin yoksa ilk etapta iş bulman zor olabilir. Bu nedenle güçlü bir referansa sahip olman son derece önemlidir. Çünkü redaktör maaşları, kişinin referanslarına, deneyimlerine göre ortalamanın üzerinde bir rakama çıkabilmektedir. 

Redaktör pozisyonu için belirli bir yaş sınırı yoktur. Ancak redaktörlük deneyim, tecrübe gerektiren bir meslek olduğundan, firmaların kriterleri de bu yönde değişiklik gösterebilir. Bazı iş ilanlarında deneyimli ya da deneyimsiz elemanlara yönelik çağrılar yapılmaktadır. Genellikle işe alımlarda üniversite mezunu, 25 - 45 yaş aralığında kişiler değerlendirilmektedir. İşle alımlarda eğer deneyim kriteri vurgulanıyor ise, bazı spesifik alanlarda kariyer yapmış, bu alanlarda ünlenmiş daha büyük yaştaki kişiler de işe alım süreçlerinde öncelikli olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle redaktörlük alanında 50 yaşında, 55 yaşında iş bulmak da olanaklıdır.

Redaktörler eğer kamu kurumlarında çalışacaklarsa, KPSS sınavına girmeleri gerekir. Bu alanda uygun iş fırsatlarını değerlendirmek isteyenlerin, genel kültür alanında minimum 70 puan almaları, atanmaları için yeterli olabilmektedir. Kamu personeli olarak redaktörlük yapmak genelde kişilerin tercih etmediği bir durumdur. Çünkü hem bu alanda açılan kadro sayısı azdır, hem de büyük şehirlere atanma olasılığı düşüktür. Ancak yine de kamu personeli olarak redaktörlük yapmak imkansız değildir. Genel kültür alanında 70 puan yeterli olabileceği gibi, 80, 90 puan dilimine ulaşılması en iyi redaktörlük kadrolarına atanmak için uygun bir puan seviyesidir. Ancak belirli dönemlerde, başvurunun az olduğu dönemlerde 55-60 puan dilimindeki adayların atanması da olanaklı hale gelebilmektedir. 

Redaktör çalışma alanları güncel gelişmeler doğrultusunda değişebileceği için, çok geniş bir yelpazeye yayılmıştır. Redaktörler farklı konularda bilgi, tecrübe sahibi olmak zorundadırlar. Redaktör arayan, bu sektörde iş ilanı yayınlayan firmaların büyük çoğunluğu yayıncılık ya da medya sektöründedir. Bilimsel anlamda redaksiyon yapılmasını isteyen, üniversite, bilim ve kültür vakfı gibi kurumlar da mevcuttur. Redaktörler yurt içinde çalışabildikleri gibi, birden fazla dile yetkin olmaları halinde yurt dışındaki firmalarda, ya da yurt içindeki firmaların yurt dışı temsilciliklerinde de çalışabilmektedirler. Redaktörlerin çalışma alanları şu şekilde sıralanabilir: Radyo, gazete, televizyon, yayınevi, üniversite, yeni medya, sosyal medya.

Redaktör çalışma koşulları işin kapsamına bağlı olarak farklılık göstermektedir. Redaktörler belirli bir ofiste tam zamanlı çalışabildikleri gibi, işlerinin kapsamı ve yoruculuğu nedeniyle, belirli dönemlerde uzaktan, evden de çalışabilirler. Kimi firmalar tamamen freelance redaktörlük teklifinde bulunurken, bazı firmalar hibrit çalışma sistemi uygulayabilirler. Ancak redaktörlük okumaya dayanan, zihinsel olarak yorucu bir iş olduğu için, sosyal ve yan hakları gelişmiş seviyededir. Redaktörlerin çoğu sağlık sigortası, ücretli, yıllık izin, ikramiye, prim gibi haklara sahip olarak çalışma yaşamlarını sürdürürler.

Redaktör mesleğinin belli başlı özellikleri vardır. Bunlardan en önemlisi, redaksiyon yapılan dilin kültürünü ve dilbilimsel özelliklerini bilmektir. Örneğin Türkçe dilinde redaksiyon yapılacaksa, Türk kültürünü, tarihini, geleneklerini, sosyal yaşamını, dilin geçirdiği değişim ve dönüşümleri çok iyi bilmek gerekir. Eski dilde farklı söylenen bir kelime, yeni dilde farklı olabilir. Ya da dil içinde mecazi anlamlara yönlendiren farklı dil oyunları bulunabilir. Dil içindeki kalıplaşmış deyimler farklılık gösterebilir. Aynı şekilde eğer İtalyanca dilinde redaksiyon yapılacaksa, İtalyan dilini ve kültürünü çok iyi bilmek ve tanımak gerekir.

Redaktör sorumlulukları arasında sayılabilecek ikinci en büyük özellik, redaktörün güncel gelişmeleri, bilimsel, siyasal ve ekonomik gelişmeleri takip etmesi, değişiklikler hakkında bilgi sahibi olmasıdır. Sosyal ve kültürel yaşam, sürekli devinen, moda deyimler aracılığı ile değişim gösteren bir yapıya sahiptir. Bu nedenle redaktör hayatın nabzını tutabilen, yenilikleri ilk önce fark eden bir kişi olmak zorundadır. Bu özellikler redaktör görevleri arasında sana sunulanları yapabilmen için önemlidir. 

Redaktörler sabah 9 akşam 5 saatleri arasında, tam zamanlı, hafta sonu tatil olacak şekilde çalışırlar. Ancak değişen yaşam koşulları ve hızlı iş dünyası, çalışma saatlerinde değişikliğe gidilmesine yol açabilir. Bazı firmalar haftanın yedi günü ve yirmi dört saat redaktörlerin aktif olmasını, rapor vermesini, iletişime açık olmasını talep edebilirler. Çalışma saatleri imzalanan sözleşme aracılığı ile belirlenir. Bazı redaktörler tatil günlerini hafta için kullanırken, diğerleri hafta sonunu tercih edebilir. Çalışma saatleri sabah 9 akşam 5, öğlen 3 gece 11 ya da haftanın 7 günü 24 saat olabilir. İşin kapsamı, dönemsel, sezonluk ya da kalıcı olması çalışma saatlerinin değişmesine neden olabilir.  

Redaktör olmak, bu alanda kariyer basamaklarını tırmanmak istiyorsan, daha öğrenciyken kendini bu alana odaklaman, seçimlerini buna göre düzenlemen gerekir. Redaktör olmak için çok kitap okumalı, sinema, tiyatro gibi alanları takip etmeli, bilimsel, teknik konularda bilgi sahibi olmalısın. Henüz öğrenciyken çeşitli staj fırsatlarını değerlendirmelisin. Güncel ilanları takip edebileceğin gibi, bu alanda çalışabileceğin firmaların yetkilileri ile temasa geçerek, geleceğin için planlarını anlatabilir, onlardan uygun iş fırsatları ile ilgili bilgi sahibi olabilirsin. Gençken atacağın adımlar, sevdiğin işi yapman ve bu işi kendi kendine yaratman için sana çok yardımcı olur.

Redaktör stajı redaktörlük mesleği için çok önemlidir. Şartlarını karşıladığın seçenekler için stajyer redaktör iş ilanları listesini değerlendirebilirsin. Bu seçenekler değerlendirmen için hem sana referans olur hem de mesleğin püf noktalarını öğrenmen için zaman kazandırır. Her dönem redaktör staj ilanları yayınlanır. Üniversitede öğrenciyken yapabileceğin staj fırsatlarını değerlendirmen, sana iş hayatı hakkında fikir edinme imkanı tanır. Staj için Kariyer.net sitesindeki ilanlara başvuru yapabilir, kısa sürede redaktör mülakatı için geri dönüş alabilirsin. Bunun dışında çalışmak istediğin firmalara Kariyer.net sistemi üzerinden çalışma isteğini iletebilirsin. Herhangi bir ilan olmasa bile, birçok büyük firma, kendi stajyer kadroları için bir havuza sahiptir. Bu havuzda yetenekli öğrencilerin özgeçmişlerini değerlendirebilirler. O nedenle zaman kaybetmeden, kendi kariyerin için staj fırsatlarını kollamalı ve hızlı olmalısın. Küçük bir staj fırsatı, bütün hayatını aynı firmada geçireceğin bir kariyer kapısına dönüşebileceği gibi, aşama kaydetmen için de çok etkili bir araca dönüşebilir. Bu tarz seçeneklere stajyer iş ilanları listesine de göz atabilirsin.

Redaktörler, farklı alanlarda, farklı amaçlar için çalışabilirler. Bu nedenle redaktörlük mesleği de farklı branşlarda gerçekleştirilebilir. Bunlardan en çok talep gören akademik redaksiyondur. Üniversiteler ya da tez yayınlayan yayınevleri, akademik yeterliliği olan, bilimsel olarak teknik bilgilere sahip kişileri talep ederler. Bu nedenle akademik redaktörlük bu alanda öne çıkan branşların başında gelir. Bir diğer branş ise edebi redaksiyondur. Edebi redaktörler, bir kitabı, romanı, öyküyü, senaryoyu ya da şiiri kendi bilgi birikimleri doğrultusunda en iyi haline getirmek için çalışırlar. Redaktörlük alanında daha farklı branşlar da görülebilmektedir. Örneğin teknik redaktörler, bir metni matematiksel olarak, yani dilbilgisi açısından inceler, yazım kurallarına göre düzenleme yaparlar. Bu pozisyon dışında farklı seçenekleri de değerlendirmek istersen pozisyonlar listesini inceleyebilirsin.