Yükseköğretime ÖSYM tarafından uygulanan YKS sonuçları ile yerleşirsin. Ülkemizdeki hiçbir akademik programa YKS sınavlarına katılmadan girmen mümkün değildir. Bazı programlara doğrudan sınav puanıyla, bazılarına ise özel yetenek sınavı ile yerleşirsin. Ancak tamamı için de sınava girmen ve en az bir puana sahip olman gerekir.
YKS’nin birinci oturumu olan TYT’deki performansına göre TYT puanın hesaplanır ve bu puana OBP de eklenerek Yerleştirme TYT puanın oluşur. Meslek yüksekokulları bünyesinde bulunan 2 yıllık önlisans programlarına Y-TYT puanınla yerleşebilirsin.
YKS’nin ikinci oturumu olan AYT’deki performansına göre Sayısal, Sözel ve E.A. puanların hesaplanır ve bu puanlara OBP de eklenerek Y-SAY, Y-SÖZ VE Y-EA puanların belli olur. Fakülte ve yüksekokul bünyesinde bulunan 4, 5 ve 6 yıllık lisans programlarına işte bu yerleştirme puanlarınla yerleşirsin.
YKS’nin son oturumu olan YDT’deki performansına göre Dil puanın hesaplanır ve bu puana da OBP eklenerek Y-DİL puanın belirlenmiş olur. Fakülte ve yüksekokul bünyesinde bulunan 4 yıllık filoloji lisans programlarına bu puanınla yerleşirsin.
ÖSYS Tercih kılavuzunda 4 üniversite türü vardır. Bunların 2’si Türkiye’de bulunan Devlet ve vakıf üniversiteleridir. Biri KKTC’de bulunan Kıbrıs Üniversiteleri, bir diğeri de yabancı ülkelerde bulunan yurt dışı üniversiteleridir. Bir programın tercih kodu 1 ile başlıyorsa o program devlet üniversitesindedir, 2 ile başlıyorsa Vakıf üniversitesinde, 3 ile başlıyorsa Kıbrıs üniversitesinde ve 4 ile başlıyorsa yurt dışı üniversitesinde yer alıyordur. Devlet üniversitelerinde eğitim ücretsiz, vakıf, Kıbrıs ve yabancı üniversitelerde ise eğitim burslu, kısmi veya tam ücretli kategorilerde konumlanmıştır.
Programlar ise lisans ve önlisans olarak iki kategoriye ayrılmıştır. Lisans programları fakülte ya da yüksekokullarda gösterilen ve süresi 4 ile 6 yıl arasında olan programlardır. Tercih kılavuzunda Tablo-4 olarak tanımlanan tablodaki programların tamamı lisans programıdır. Önlisans programları ise meslek yüksekokulları bünyesinde bulunan 2 yıllık programlardır. Önlisanslar ise tercih kılavuzunda Tablo-3 olarak tanımlanmış tabloda yer alırlar.
Bunun dışında doğrudan tercih listesinde gösteremeyeceğin, ama yetenek sınavına başvururken kontrol edip bilgi alabileceğin özel yetenek sınavı ile öğrenci alan lisans programlarının olduğu bir tablo daha vardır ve o da Tablo-5 olarak tanımlanmıştır.
Tablo-3 ve Tablo-4’deki programları tercih listene alırken bakman gereken tek kriter o programın puan türünde hesaplanmış bir puanının olması ve eğer sıralama barajı gerektiren bir programsa o barajın önündeki bir sırada olmandır. Bunun dışında tercih için başka bir koşul genelde bulunmaz. Sıralama barajı Tıp için Y-SAY puan türünde 50 bin, Diş Hekimliği için Y-SAY puan türünde 80 bin, Eczacılık için Y-SAY puan türünde 100 bin, Mimarlık için Y-SAY puan türünde 250 bin ve mühendislikler için ise Y-SAY puan türünde 300 binlik dilimde bulunmalısın. Hukuk için Y-EA puan türünde 125 bin, öğretmenlik programları için ise o öğretmenlik için gerekli olan Y-puanında 300 binlik dilimde olmalısın.
Öte yandan bazı bölümlere özel farklı bazı koşullar da olabilir. Örneğin, çoğu ebelik bölümüne yerleşmek için kadın olman gerekir ve erkekler bu programları seçemeyebilirler ya da bazı dil programlarına girişte sınava o dilden girmiş olman gerekir. Farklı dilden sınava girdiysen, o programı seçemeyebilirsin. Bu ve bunun gibi özel durumu olan programların koşullarını, özel koşul maddelerinin bulunduğu çizelgeden mutlaka incelemelisin.
