Arabulucu Nedir, Nasıl Olunur?

Arabulucu, yaşanılan hukuki uyuşmazlıklara, bundan doğan sorunlara çözüm üretmekle görevlidir. Tarafların yaşadığı hukuki uyuşmazlıklara etkili olarak yardım eder. Kendisine arabulucu olarak başvurulmasıyla göreve başlar. Arabulucu görev tanımı uzmanlık alanına bağlı olarak farklılıklar gösterebilir. Ama genel anlamıyla arabulucu görevleri ve sorumlulukları şu şekilde sıralanabilir: 

• Hukuki uyuşmazlık yaşayan kişilere karşı objektif olmak 
• Hukuki uyuşmazlığa neden olan konuyu detaylıca incelemek 
• Konuyla ilgili delilleri hukuki olarak değerlendirmeye alarak çözüm önerileri belirlemek 
• Hukuki uyuşmazlık yaşayan tarafların bu konuyla ilgili geçmişte neler yaşadıkları hakkında bilgi edinmek 
• Tarafların hukuki uyuşmazlık yaşadıkları konu hakkında ne beklediklerini iki tarafı da objektif açıdan dinleyerek sorunun düğüm noktalarını saptamak 
• Hukuki uyuşmazlığa neden olan anlaşmazlıkları ve ihtilaf noktalarını belirlemek 
• Hukuki uyuşmazlığa neden olan sorunla ilgili çözüm önerilerini genişletecek alternatif yollar bulmak 
• Sunduğu önerilerin ve alternatif yolların hukuki uyuşmazlığa neden olan konunun tamamına kapsamasını sağladığından emin olmak 
• Öneri ve son kararı kaleme alırken objektif olmak 
• Hukuki uyuşmazlığa neden olan konuya getirdiği önerilerde belirsizlikte kalabilecek tüm noktaları açıklığa kavuşturmak
• Sorunun en sağlıklı şekilde sonuca ulaştırılması için aldıkları kararlara tarafların somut davranışlarıyla uygun hareket etmelerini sağlamak 
• Süreç devam ederken gelecekteki döneme sarkan toplantıların tarihlerini belirlemek ve bu tarihleri takip etmek 
• Uzayan süreçler için sonraki adımda yapılacakları belirlemek 
• Taraflar arasında anlaşma sağlandığında süreci başarıyla sonlandırmak

Arabulucu mesleği içinde bulunduğumuz çağın en çiçeği burnunda ve gözde mesleklerinden biri olarak yer alır. Ülkemizde arabuluculuk 2012 yılında Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile birlikte yürürlüğe girmiştir. Eğer kariyer planların arasında avukat gibi arabulucu olmayı hedeflersen, modern hukuk sisteminde yeni uygulamaya koyulan bir meslek türü olduğunu göz önünde bulundurman sana büyük fayda sağlar. Arabulucu görevleri, alınan yeni kararlarla dönemsel farklılıklar gösterebilir. O yüzden adalet bakanlığının resmi web sitesinde yayınlanan arabulucu görevleri ile ilgili yürürlüğe giren kararları, güncel gelişmeleri yakından takip ederek konuyla ilgili daha fazla bilgi edinebilirsin.

Arabulucu, hukuk sistemine bağlı çalışan bir işkoludur. Arabulucu nasıl olunur sorusuna hukuk fakültesi mezunu olmak yanıtı verilebilir. Bunun için hukuk fakültesi olan üniversiteler incelemesi yapabilirsin. Ama arabulucu olmak için şartlar bununla sınırlı değil. Arabulucu olmak isteyen adayların Adalet Bakanlığı tarafından açılan sınavlara katılması ve bu sınavlardan başarıyla geçmesi zorunlu. Adalet Bakanlığı tarafından açılan sınavlar yazılı ve uygulamalı olmak üzere iki aşamadan oluşur. Ancak adayların bu sınavlara başvurmak için de yerine getirmeleri gereken bazı şartlar vardır. İşte o şartların bir listesi şu şekilde sıralanabilir: 

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak 
• Adli sicil kaydının temiz olmuş olması 
• Üniversitelerin hukuk fakültesi bölümlerinden birinden mezun olmak 
• Uzmanlık alanınla ilgili en az beş yıllık tecrübe sahibi olmak 
• Arabuluculuk eğitimini başarıyla tamamlamış olmak

Arabulucu olmak isteyen adayların katılacağı sınav yılda iki kez düzenlenir. Arabulucu sınavı tarihleri  Adalet Bakanlığı resmi web sitesinde adaylara duyurulur. Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenen yazılı sınavı başarıyla geçen adaylar uygulamalı sınava girmeye hak kazanır. Uygulamalı sınav, yazılı sınavın hemen ardından yapılır. İki aşamalı sınavda başarı gösteren adaylar, istenilen kriterleri yerine getirdikleri için arabulucu olarak başvuru yapmaya hak kazanırlar. 

 Arabuluculuk mülakatları, arabuluculuk eğitimini tamamlayan ve Adalet Bakanlığı tarafından yapılan yazılı sınavda başarılı olan kişilerin katılmaya hak kazandıkları mülakatlardır. Mülakatlar, Adalet Bakanlığı tarafından seçilen komisyon tarafından yürütülür. Mülakatlarda adayların arabuluculuk becerilerine, arabuluculuk hakkında sahip olduğu bilgilerin niteliğine, arabuluculuğun en belirgin özelliği olan objektifliği sağlayıp sağlayamadıkları gibi kriterler değerlendirmeye alınır. Bu mülakatlarda hukuki uyuşmazlıklara, özgün, yeni ve faydalı çözümler üretmeyi başaran adaylar büyük avantaj kazanır.  

Arabulucu olma şartları yerine getiren adaylar adliye binalarındaki Arabuluculuk Bürolarına başvuruda bulunur. Eğer başvuru yapılan adliye binasında Arabuluculuk Büroları yoksa Sulh Hukuk Mahkemesi Yazı İşleri Müdürlüğü'ne başvuruda bulunulabilir. Başvurular ücretsizdir. Başvuru sonuçları yaklaşık olarak üç hafta içinde açıklanır. Açıklamalar Adalet Bakanlığı tarafından duyuruyla yapılır. Arabulucu adayları, artık arabulucu yetki belgesi almaya hak kazanır. Bu belgeyi aldıktan sonra arabuluculuk mesleğini artık rahatlıkla icra edebilirler.

Arabulucu olmak isteyen kişi, üniversitelerden birinin hukuk bölümünden mezun ve uzun yıllardır uzmanlık alanıyla ilgili belirli bir tecrübeye sahip olmuş olsa da arabuluculuk mesleği ile ilgili birtakım konuları öğrenmek için eğitim alması gerekir. Arabulucu uzmanlık eğitimi programında  arabuluculuk hukuku, arabuluculuk uygulamalarının nasıl yürütüldüğü, arabuluculuk sürecinin kapsamı, arabuluculukta kullanılan teknikler ve arabuluculuk uygulamalarının yanı sıra, uzmanlık alanındaki hukuki konular da detaylı şekilde işlenir.  

Arabuluculuk eğitimi, Adalet Bakanlığı tarafından yetkilendirilen eğitim birimlerinde verilir. Eğitim programı 60 ya da 72 ders saatidir. Hem teorik dersleri hem de uygulamalı eğitimleri içerir. Adaylar arabuluculuk uygulamalarının temel ilkelerini öğrenirler. Arabuluculuk kavramlarını işleyerek konuya hakim olabilecek düzeyde bilgi sahibi olurlar. Uygulamalı eğitimler sayesinde gerek arabuluculuk müzakerelerine katılma fırsatı yakalarlar. Uzmanlık alanlarıyla ilgili becerilerini geliştirmek için çalışmalar yürütebilirler. 

Arabuluculuk mesleği, ülkemizdeki hukuki sistemde geniş bir alanı kapsar. Neredeyse hemen hemen her uzmanlık alanında arabuluculuk hizmetine başvurabilir. Ülkemizdeki arabuluculuk uzmanlık eğitimini içeren mesleki uzmanlık alanlarından bazıları şu şekilde sıralanabilir:

• İş Hukuku 
• Ticaret Hukuku
• Tüketici Hukuku
• Banka ve Finans Hukuku
• Sağlık Hukuku 
• Enerji ve Maden Hukuku 
• Aile Hukuku

Arabulucu, hukuk sisteminde yer alan birçok farklı alanda hizmet verebilir. Arabulucular, hukuk sisteminde uzmanlık alanlarına bağlı olarak faaliyetlerini gerçekleştirebildikleri gibi arabuluculuk mesleğinde de uzmanlık kazanabilir. Arabuluculuk eğitimi ile ilgili de çalıştığı yerler farklılık gösterebilir.  Örneğin bir sağlık hukuku uzmanı arabulucu, sağlık konularıyla ilgili hukuki uyuşmazlıkları çözmek için faaliyetlerini yürütür. Bir arabulucu nerelerde çalışır şu şekilde sıralanabilir:

• Adalet bakanlığına bağlı arabuluculuk bürolarında 
• Arabulucuların çalışmalarını yürütmek için kurulan arabuluculuk merkezlerinde 
• Çeşitli hukuk bürolarında
• Bünyelerinde arabuluculuk hizmeti taşıyan bazı şirketlerde 
• Arabuluculuk hizmeti sunan sivil toplum kuruluşlarında

Arabulucu birçok farklı alanlarda çalışabileceği gibi arabuluculuk eğitimi veren kurumlarda eğitmen olarak da çalışabilir. Ülkemizde arabuluculuk sistemi her geçen gün daha fazla yaygınlık kazandığı için geleceği parlak meslek türlerinden biridir.

Arabulucu, mesleki uzmanlık alanına, mesleğindeki ününe, geçmişte kazandığı başarılara, bağlı çalıştığı kuruma ve arabulucu olarak yaptığı işe göre farklı koşullara sahip olabilir. Aynı şekilde arabulucu çalışma saatleri de esnek bir yapıya sahiptir. Arabulucu özellikleri, esnek çalışma alanlarını da oluşturur. Bir arabulucu mesleğini istediği yerden yapabilir. Çalışma düzenini kendisi belirleyebilir. Ayrıca arabulucu arayan firmalarda kıdemli avukat da olabilirsin. Bu tarz seçeneklere kıdemli avukat iş ilanları listesinden göz atabilirsin.

Arabulucu mesleği, hukuki anlaşmazlıklar yaşayan tarafların dava sürecine gitmeden anlaşmaları için etkin bir sorun çözme yöntemi uygular. Arabulucu özellikleri arasında en önemli kriter iletişim becerisidir. İyi bir arabulucu aynı zamanda güçlü ve etkin iletişim yeteneğine sahip olan kişidir. Sadece bilgileri teorik olarak bilmek arabuluculuk mesleğini gerçekleştirmek için çoğu zaman yeterli olmaz. Arabulucu, farklı kültürlerde yetişen taraflar arasında köprü görevi görerek faaliyetlerini yürütmek durumunda kalabilir. Arabuluculuk mesleğinin en zor yanlarından biri objektifliğini her durumda koruyabilmektir. Alanında uzmanlaşan iyi bir arabulucu, mesleki deneyimlerinin, bilgi ve tecrübesinin yardımıyla üstlendiği arabuluculuk görevini en iyi şekilde yerine getirerek hukuki sürecin işleyişine büyük katkı sağlar. 

Hukuki uyuşmazlık yaşayan taraflar hayatın içinde birçok alanda yer alabilir. İş ortakları, aile üyeleri, apartman komşuları, birbirlerinden alışveriş yapan ticaret erbapları günün birinde kendilerini hukuki uyuşmazlığın içinde bulabilirler. Bu sorun sadece o an içinde bulundukları dönemi kapsamaz. Kişilerin gelecekteki faaliyetlerini de etkileyecek kadar önemli olabilir. İşte bu gibi olumsuzluk içeren durumlarda arabuluculuk hizmeti, tarafların ilişkilerini sürdürmelerine de büyük oranda yardım eder. 

Ayrıca ülkemizde uygulanan hukuk sisteminde bazı davalarda tarafların arabulucuya başvurma ön şartı getirilmiştir. Bu tarz zorunlu tutulan durumlarda arabulucuya başvurmak mecburidir. Aksi takdirde dava açılamaz ya da açılan dava düşerek geçerliliğini kaybeder. Arabulucu mesleği yürüttüğü faaliyetleriyle, her geçen gün mesleğe artan taleple, taraflara sunduğu avantajlarla hukuk sisteminin öne çıkan revaçta olan önemli bir iş koludur. Eğer arabulucu dışında farklı seçeneklere göz atmak istersen hukuk iş ilanları listesine göz atabilirsin.

Kariyer planlamaların arasında arabulucu olmayı hedeflersen senin için hazırladığımız arabulucu olmak için tavsiyeler listesini inceleyebilirsin: 

• Uzmanlık alanınla ilgili sürekli araştırma yapmak ve yeni gelişmeleri yakından takip edebilirsin
• Yabancı gelişmiş ülkelerdeki hukuk sistemleri hakkında bilgi sahibi olabilirsin
• Farklı kültürlerde yetişen insanlar hakkında gözlem yaparak bu gözlemleri ihtiyaç duyduğu zamanlarda mesleğinde kullanabilirsin
• İnsanları hukuki uyuşmazlığa götüren nedenleri doğru saptamak için eleştirel düşünme tekniklerinden faydalanabilirsin  
• Zorlayıcı karakterlerle mücadele etme yöntemlerini geliştirmene yardımcı olabilecek çeşitli eğitimlere katılabilirsin 
• İletişim becerilerini ve yeteneklerini geliştirmene yardımcı olabilecek aktivitelere katılabilirsin 
• Analiz yapma yeteneğini güçlendirecek programlara katılabilirsin 
• Açık fikirliliğini desteklemeye yönelik eğitim kurslarına katılabilirsin 
• Objektiflik kazanmana yardımcı olabilecek aktivitelerde yer alabilirsin 
• Sivil toplum kuruluşlarının bünyesinde gönüllü hizmet vererek uzmanlık alanındaki gelişimine katkı sağlayabilirsin
• Yaratıcı düşünme becerileri kazanabilirsin 
• Problem çözme özelliğini güçlendirebilirsin 
• Zorlayıcı durumlarla daha fazla mücadele ederek sabırlılık eşiğini yükseltebilirsin 
• Sorumluluk alma bilincini geliştirebilirsin 
• Çatışmalı ortamları nasıl yatıştıracağın konusunda yeni fikirler geliştirebilirsin 
• Empati kurma özelliğini güçlendirebilirsin 
• Olaylar karşısında kararlı olma tavrını nasıl koruyacağın konusunda kendini geliştirebilirsin 
• Yeteneklilerini çok yönlülük katarak yeni yeteneklerle destekleyebilirsin
• Riskli durumlarla başa çıkma taktikleri geliştirebilirsin 
• Stratejik düşünme becerilerini zenginleştirecek aktivitelere katılabilirsin 
• Arabuluculuk mesleğinde uzmanlaşmış birisinden yardım alarak onun tecrübelerinden faydalanabilirsin 
• İnsan psikolojisinin derinliklerinde yatan etkenleri öğrenerek alanındaki sorunları çözerken bu bilgilerden yararlanabilirsin