Çırak Nedir, Nasıl Olunur?

Çalışanlar çalıştıkları sektörlere göre farklı işler yaparlar. Ancak temel iş tanımları aşağı yukarı aynıdır. Çırak nasıl olunur sorusu, çırağın çalıştığı iş kolunda gerekli olan yetkinliğe ulaşmak için gerekli olan her türlü bilgi ve beceriyi öğrenme yükümlülüğünü belirterek cevaplanabilir. Çıraklar, iş kolunun her ayrıntısını öğrenirler. Uzun süre izleme pozisyonunda kalabilirler. Zira gözlem çok önemlidir. Kullanılan tüm araç ve gereci, bunların seçimini yaparken dikkat edilecek ayrıntıları, alet edevat bakımını, araçların korunmasını ve aletlerin düzenlenmesini öğrenirler. Zaman içinde iş akışını kavrarlar. Çıraklar hem yardımcı pozisyonundadır hem de eğitilen ve yetiştirilen kişidir. Çırakların iş sorumluluğunun farkında olması beklenir. Ayrıca işe devamlılığı aksatılmamalıdır. Kendilerinden eğitim ve öğretime gerekli dikkati vererek bilgilerini ve becerilerini sürekli olarak arttırması beklenir. Meraklı ve hevesli olmaları mesleği öğrenmeleri açısından fayda sağlar.  

Çırak olmak için belirli bir eğitim sürecinden geçmek gerekir. Nitelikli iş gücü talebini karşılamak için çıraklık eğitimi verilir ve bu eğitim çıraklık sözleşmesi ile başlar. Bu eğitim, devlet kontrolünde olan bir eğitimdir. Ayrıca meslekte ilerleme sürecinin de bu kanunlarla çerçevesi çizilir. Böylelikle herhangi bir hak kaybı yaşanmadan, gerekli eğitimler alınarak ustalık belgesine ulaşılabilir. Ustalık belgesi alabilmenin başlangıcı çıraklık okullarından geçer. Çalışanlar önce öğrenci statüsünde kabul edilirler. Öğrencilik haklarından yararlanırlar. Çalışılan iş yerinde görevli işçi sayısına dahil edilmezler. Statüleri özeldir. Aday çırak ve çıraklar, pratik eğitimlerinin çoğunu iş yerlerinde alırlar. Eksik kalan pratik eğitimler ve teorik eğitimler ise çeşitli kurumlarda verilir. Mesleki ve teknik eğitim veren okullarda veya bakanlıkça uygun görülen iş yerlerinin eğitim birimlerinde eğitimler yapılır. Çırağın, genel ve mesleki eğitim içerikli eğitime katılması zorunludur. Haftada minimum sekiz saat olan eğitime düzenli olarak giderler. Bu eğitim için çırağa ücretli izin verilir. Çerçevesi kanunlar ile belirlenmiş olan eğitim süresi en az iki, en çok dört yıldır. Lise ve daha üst düzeyde eğitime sahip kişiler için bu süre yarı yarıya düşebilir. Eğitim süresi sonunda kalfalık sınavına girilir ve kalfa adayı olunur. Kalfa adayının bilgi ve beceri seviyesi bu sınavla tespit edilir. Kalfalık sınavında başarılı olanlar bu hakkı kazanarak kalfalık belgesi alırlar. Böylelikle usta olmaya doğru bir aşama daha kaydedilmiş olur. 

Her iş yeri çırak çalıştıramaz. Çırağın çalışacağı meslek dalı, ilgili kurum tarafından belirlenmiş iş kolu listesinde yer almalıdır. İş yerinde pratik eğitimi doğru bir şekilde aktarabilecek yeterlilikte, usta öğretici belgesi bulunan eleman bulunmalıdır. Taraflar arasında mutlaka prosedüre uygun bir sözleşme bulunmalı, bu sözleşme bağlı olunan mesleki kuruluşa onaylatılmalı ve ayrıca Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğünce de onaylanmalıdır. İş yerinde, çırağın sanatını öğrenebileceği her türlü makine, alet, araç ve takım mevcut olmalıdır. 3308 Sayılı Yasa kapsamında çok sayıda meslek dalı yer alır. Bu meslek listesi çırak alınabilecek iş kollarını gösterir. Tesviyecilik, tornacılık, frezecilik, vargel palanya, taşlama alet bileme, soğuk demircilik, kaynakçılık, saç işleri, kaporta tamirciliği, kuyumculuk, sıhhi tesisatçılık, elektrik tesisatçılığı, bobinajcılık, bakım ve onarım elektrik, oto elektrikçiliği, oto motor tamirciliği, dizel motor yakıtları pompa ayarlama, motor yenileştirme, öndüzen ayarcılığı, oto boyacılığı, radyo tv tamirciliği, dökümcülük, oto döşemeciliği, mobilya döşemeciliği, üst düzey işlem, mobilyacılık, doğramacılık, matbaacılık, tipo baskı, ofset baskı, dizgi, serigrafi ve cilt, cam işlemeciliği, diş protezciliği, ayakkabıcılık, deri işlemeciliği, ön büro, garsonluk, tekstil, terzilik, erkek terzisi, kalorifercilik, asansörcülük, duvarcılık, aşçılık, fırıncılık, soğutma ve havalandırma, sıvacılık, döşeme ve duvar kaplama, betonarme demirciliği, betonarme ve kalıpçılığı, elektrikli ev aletleri bakım ve tamiri, sayacılık, fora freze ve gazumacılık bu mesleklerden bazılarıdır. Çırak olmak için gerekli şartlar kanunlar tarafından belirlenmiştir. Bu şartları taşıyan herkes çırak olabilir. Adayın 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olması gerekir. En az ilköğretim okulu mezunu olunmalıdır. Adayın fiziksel yapısı ve sağlığı mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmalıdır. 19 yaşından büyük ve daha önce eğitim almamış kişiler, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun mesleki eğitim programlarında çıraklık eğitimine tabi tutulabilirler. 

Çırak olmak için ne yapılmalı sorusunu için araştırılma yapılmadan önce belirlenmiş temel şartlara uygun olup olunmadığı kontrol edilmelidir. Sonrasında çırak iş ilanları incelenebilir. Bu ilanlar incelenirken çalışmak istenilen şehir seçimi veya sektör filtrelenerek arama işlemi kolaylaştırılabilir. Örneğin İstanbul çırak iş ilanları listesinden uygun olanlar değerlendirilebilir. Kişisel özellikler ve ilgi alanı dikkate alınarak iş kolu seçilebilir. Aday hangi iş kolunda başarılı olacağına dair bir fikre sahip olmalı, uygun olmayan bir sektöre girerek zaman ve emek kaybetmemelidir. Çırak iş başvuru koşulları iş ilanlarının açıklamalarında ayrıntılı olarak belirtilir. Adaylar kariyer planı yapmadan önce çalışmak istedikleri sektörü ayrıntılı olarak incelemelidir. Sektörlerle ilgili ayrıntılı bilgiler, çırak maaş ve çalışma koşulları Kariyer.net üzerinden incelenebilir. 

Çıraklar belirli iş kollarında ustası yanında çalışan ve ondan iş öğrenen kişi olarak iş dünyasında yer alır. Çırak ne iş yapar ve nerelerde çalışır gibi sorular da teknik becerilerine göre farklılık gösterir. Çıraklar küçük atölyelerin yanı sıra inşaat iş ilanları içinde öne çıkan kurumların çalışma sahalarında da görev yapabilir. Çırak çalışma alanları birçok alana yayılabilir. Çırak olmak isteyenlerin becerilerine uygun alanları seçmesi gerekir. Çırak iş ilanları vasıtasıyla çırak nasıl olunur ve temel talepler nelerdir gibi sorularına yanıt bulabilirsin.

Çırakların yaptığı işlere göre çırak maaşı ve çalışma koşulları farklılık gösterir. Her sektörde görev alabilen çıraklar küçük ölçekli olduğu kadar büyük fabrikalarda da istihdam edilme fırsatı elde edebilir. Büyük fabrikalarda vardiyalı bir şekilde hizmetlerini sunan çıraklar ustalarının denetiminde görevlerini gerçekleştirir. Makine bakımı gibi tehlikeli işlerde rol alabileceği gibi gastronomi alanında çırak olarak çalışan kişiler de bulunur. Çıraklara yönelik sağlana güncel iş fırsatları vasıtasıyla becerilerine uygun alanlardaki çalışma koşullarını bulabilirsin. 

Çıraklar disiplinli çalışan ve ustasının sözünden çıkmayan kişiler olarak iş dünyasında yer alır. İyi bir dinleyici olarak ustasından gelen emirleri yerine getiren bu elemanlar işi görerek öğrenir. Ustasından gelen tavsiyelere kulak veren çıraklar geleceğin ustaları olma yolunda ilerler. İletişim tekniklerini de kullanan çıraklar takım oyunu mantığına göre hareket ederek işlerin belirtilen zamanda yapılmasına yardımcı olur. Dinamik bir iş ortamında çalışan çıraklar el becerilerini teknik bilgileriyle birleştirir. Çıraklar iyi bir gözlemci olarak ustalarını izler. 

Çırak olarak kurumlara hizmet etmek isteyenlerin el becerilerini iyi tanımlaması ve buna göre çırak olmak istediği alanı seçmesi gerekir. Her sektörde çırak ne demek ve ne iş yapar sorularına verilen yanıtlar farklılaşır. Çırak olmak isteyenlerin uzun ve yorucu çalışma saatlerine alışkın olması ve çalışma sahasında ustasının gözüne girmesi gerekir. Bunun için öğrenmeye istekli olmak ve alanla ilgili güncel gelişmeleri sürekli takip etmek tavsiye olarak verilebilir. Ayrıca çalışmak istediğin alan özelinde çırak eğitim programlarına katılarak bilgi sahibi olabilir, sorumluluklarını daha kolay yerine getirebilirsin. 

Çırak olmak isteyenlerin ilanlarda belirtilen kriterleri taşıması gerekir. Çıraklık hangi çalışma alanı olursa olsun sabırlı olmayı gerektirir. Ayrıca kriz yönetimi gibi noktalarda dersler alarak zorlu çalışma koşullarında etkin performans gösterebilirsin.