Buyer Nedir, Nasıl Olunur?

Buyer’ın görev tanımı hizmet verdiği sektöre göre farklılıklar göstermektedir. Buyer’ın genel sorumlulukları şu başlıklar altında toplanabilir;

• Yeni ürünleri aramak için moda şovları ve fuarları ziyaret etmek,
• Yeni ürünler seçmek ve eski ürünleri incelemek,
• Doğru tedarikçileri bulmak,
• Ürünlerin zamanında teslim edilmesini sağlamak,
• Raporları yorumlamaya ve gelecekteki satışları tahmin etmeye yardımcı olmak,
• Piyasa değişikliklerini, rakip firma fiyatlarını ve ürünleri izlemek,
• Müşterilerden geri bildirim almak,
• Tüketici satın alma modelindeki eğilimleri tahmin etmek için geçmiş satış modellerini analiz etmek,
• Müşteri talebindeki herhangi bir değişikliği ilgili birime iletmek,
• Mevcut tedarikçilerle ilişkileri sürdürmek ve yeni ürünler için başka tedarikçiler aramak,
• Tüm saha satın alma siparişlerinin doğru olmasını sağlamak için saha yönetimi ekibi ile iş birliği içerisinde çalışmak,
• Arzın talebi karşıladığından emin olmak için mağaza personeli ile birlikte çalışmak,
• Satış promosyonlarını sunmak için reklam departmanı ile çalışmak

Yukarıda sayılan buyer görev ve sorumlulukları hemen hemen tüm iş alanlarında çalışan buyerlara uygulanabilir. Mağazada satışa sunulacak ürünü alımını yapan buyer başka bir sektör olan otomotiv firmasında çalışmaya başladığında otomotiv parçalarının alımını yapabilir. Satış stratejisi olarak kullanılan promosyonların seçiminin bütçe dahilinde yapılabilmesi için satış ve reklam departmanlarıyla birlikte çalışır. Sahanın istek ve taleplerine uygun malzemelerin en uygun maliyetle tedariğini yapar. Yurtdışı bağlantılı dış ticaret firmalarında gümrük işlerinin takibi, gerekli ithalat izinlerinin alınması da bazı firmalarda buer'in sorumluluğundadır. Matris bir organizasyonun parçası olduğu için farklı seviye ve pozisyonlardaki çalışanlarla etkili iletişim sürdürerek firma için sürdürülebilir fayda sağlamayı amaçlar. 

Sadece fiyatlar değil malların vaktinde gelmesi de buyer’ın sorumluluğundadır. Buyer sorumlulukları arasında malların vaktinde istenilen yere gelmesi, eldeki stoğun performans kriterlerinde belirtilen oranın üstüne çıkmaması, lojistik maliyetini, yükleme şekillerinde ihtiyaca göre değişiklik yaparak düşürmesi de, buyer’in çalıştığı firmaya sunduğu diğer avantajlardır.

Buyer olmak için resmi bir eğitim mecburiyeti bulunmamaktadır. Üniversitelerin, Lojistik, İşletme, Mühendislik, İktisat gibi bölümlerinden mezun olarak buyer pozisyonunda görev alınabilmektedir. Ayrıca eğitim akademileri ve üniversitelerin Satın Alma sertifika programları mevcuttur.

Buyer nasıl olunur sorusuna eğitim ve tecrübe olarak yanıt verilebilir. İlgili üniversiteleri ya da üniversitelerin sertifika programlarını bitirenler farklı sektörlerde buyer pozisyonunda göreve başlayabilirler. Kendini geliştiren ve kariyerine satın alma ve tedarik zincirinde yön vermek isteyenler senior buyer, satın alma yöneticisi yönetmeni ya da tedarik zinciri yöneticisi gibi pozisyonlara atanabilirler. Daha başarılı olanlar ise satın alma ve tedarik zinciri direktörlüğüne kadar yükselebilir. Bu tarz pozisyonlar için işletme gibi bölümlerden yüksek lisans derece talep edilebilir.

Buyer olmak için işletme, iktisat ya da lojistik eğitimi veren firmaların birinden mezun olmak yeterli olabileceği gibi bazı firmalar endüstri, makine ya da kimya, tekstil, inşaat mühendisliği bitirmiş olmanı bekleyebilir. Firmanın bulunduğu sektöre göre adaydan bekledikleri eğitim değişebilir. Farklı organizasyonlarla güçlü bir iletişim ağı kurma becerisi göstermesi beklenen buyer’da işverenlerin aradığı diğer nitelikler şunlardır;

• Ticari farkındalık sahibi olmak,
• Fiyatları analiz etmek ve mümkün olan en iyi fırsatları elde edebilmek için gereken temel matematik becerilerini göstermek,
• Fiyat, kalite, teslimat hızı ve diğer faktörlerin artı ve eksilerini değerlendirebilecek analitik düşünce yapısına sahip olmak,
• Hızlı tempolu bir ortamda çalışabilmek ve hedeflere ulaşma yeteneği göstermek,
• Güçlü müzakere becerisi sergilemek,
• Yazılı ve sözlü olarak iyi iletişim kurabilmek,
• Ekip çalışmasına uyum sağlamak,
• Stres altında çalışabilmek,
• Erkek adaylar için, askerlik yükümlülüğü bulunmamak 
• Yapılan harcamalarla ilgili analiz ve raporlama yapabilme
• Sonuç odaklı
• Risk yönetim becerisine sahip
• Mevcut tedarikçileri değerlendirme ve alternatif tedarikçiler bulma
• İngilizce dil bilgisine hakim
• Microsoft Office programlarını kullanabilen
• SAP/ERP/SAP-MM gibi firmanın kullandığı bilgisayarlı sistemlere hakim

Dil her sektör için gerekli bir şart olmasa da kariyerine satın alma alanına devam etmek için lisanını geliştirmen önemlidir. Sadece iç piyasadan değil dış piyasadan da ürün araştırması yapıp alternatif tedarikçiler bulmanda ikinci bir lisan dünya piyasası hakkında da bilgi sahibi olmanı sağlar. Bazı firmalarda sadece İngilizce bilmen yeterli olurken bazı firmalar İngilizceye ek olarak çalıştıkları ülkelerden bazılarının dillerini de bilmeni ister. Diğer yandan bazı firmalar ehliyet talep edebilir. Buyer olarak alacağın ürünü görerek karar vermek isteyebilir ya da numune isteyebilirsin. Her durumda araç kullanabilmen önemlidir.

Buyer görev tanımı gereği çalıştığı sektöre malzeme tedariğinden sorumludur. Bazı uluslararası firmalarda satın alma altında birden fazla bölüm açarak işleri farklı kategorilere ayırmıştır. Araç hammadde, teknik malzeme, ambalaj malzemesi, yarı mamul, hizmet, kırtasiye ve promosyon gibi farklı malzeme gruplarının tedariğinden farklı buyer grupları sorumludur. Böylece spesifik bir alana sahip olan buyer bir alanda uzmanlaşarak firmaya daha fazla katkı sağlayabilir. Bazı firmalarda ise satın alma işlemleri tek bir bölüm üzerinden yürür. Yani hammadde alırken aynı zamanda kırtasiye veya sarf malzemeleri de alabilirsin. Satın alma iş ilanları listesinde de benzer seçenekleri bulabilirsin.

Buyer çalışma ortamı genellikle ofistir. Bununla birlikte ilaç, gıda gibi sektörlerde çalışanlar firmanın kalite departmanıyla birlikte tedarikçi denetimlerine katılabilirler. Fabrika bağlantılı çalışanların fabrikada yapılan projelere destek olmak amacıyla zaman zaman fabrika ofislerinde çalışmaları gerekebilir. Buyer çalışma koşulları, yeni çalışma şekillerine göre de değişebilir. Dolaysıyla buyer’ın bazı firmalarda bazen ofiste bazen de evden çalışması söz konusudur. Özellikle farklı ülkelerle çalışanların mesai saati farklı olabilir. Her ne kadar yasal olarak 8 saatlik mesai tanımlanmış olsa da proje çalışmalarında, sistem geçişlerinde, farklı ülkelere bağlı çalışırken mesai saatlerinde sapmalar olabilir. İş yoğunluğu oldukça fazladır. Bununla birlikte zaman zaman yurtdışı ve yurt içi seyahatlerinin olması, tedarikçi ziyaretleri işe hareket ve keyif katar.

Buyer maaşları ise çalışılan sektöre ve deneyime göre değişir. Bunun yanı sıra ikinci bir dil bilmek ve SAP, ERP gibi programları kullanabilmek maaşlara olumlu yansır. Ayrıca uluslararası geçerliliği olan CIPS gibi sertifikalar da maaşı etkileyen diğer bir faktör olabilir.

Buyer olmak için genellikle bir sertifikaya ihtiyaç duyulmasa da iç müşteri ve tedarikçilerle işbirliği içinde çalışan buyer’ın becerilerini geliştirebilecek eğitimler alması önemlidir. Birçok eğitim kurumu verdiği sertifika programlarıyla buyer’in hem pratik hem de teorik olarak donanımlı olmasına yardımcı olur. Bunun yanı sıra bazı firmalar çalışanlarına ayrıca eğitim aldırırlar. Buyer’ın alması gereken eğitimlerden bazıları aşağıdaki gibidir.

• Pazarlık ve müzakere teknikleri
• İletişim
• Finansçı olmayanlar için finans eğitimi
• Zaman yönetimi
• Tedarik zinciri yönetimi
• Stok yönetimi
• Tedarikçi ve iç müşteri yönetimi
• Lojistik yönetimi
• SAP, ERP kullanımı gibi eğitimler
• Kontrat yönetimi

Buyer; piyasa analizi yaparken ve tedarikçilerden fiyat indirimi talep ederken aldığı eğitimlerden faydalanır. Piyasayı bilmek tedarikçinin maliyetlerini de aşağı yukarı tahmin etmek anlamına geleceğinden hem tedarikçinin zor durumda kalmadığı hem de firmanın çıkarlarını gözeten bir noktada anlaşmaya varma konusunda başarılıdır. Pazarlık ve müzakere teknikleri piyasa bilgisiyle birleşince güçlü bir pazarlık stratejisini kolaylıkla oluşturabilir. Stok yönetimi eğitimiyle stoğunu nasıl yöneteceğini, hangi malzemeler için ne kadar ve ne kadar süreyle güvenlik stoğu tutması gerektiği hakkında bilgisi olur. Lojistik yönetimiyle ürünlerin doğru zamanda, istenilen kalitede ve hasarsız olarak istenilen yere ulaşmasının firma maliyetlerine olumlu katkısını öğrenir. İletişim becerisi yüksek olan buyer iç müşteriler ve tedarikçilerle profesyonel bir iletişim kurar. Zaman yönetimi ise yoğun iş temposu içinde işleri doğru planlamasına destek olur.

Buyer’ın çalıştığı spesifik bir sektör yoktur. Kamudan özel sektöre kadar bir çok alanda çalışma şansı yakalar. Bazı sektörlerde tedariği iç pazardan yaparken bazı sektörlerde ise dış pazardan ürün maliyeti araştırabilir. Otomotiv, tarım, sağlık, üretim, parkende, ilaç, mobilya gibi sektörlerde uygun maliyete malzeme/ürün temin ederek firmanın toplam maliyetine olumlu katkı sunar.

Firmaların yaptığı yeşil ve sarı kuşak projelerinin bir parçası olarak üretim, satış ve kalite departmanlarıyla iş birliği halinde çalışarak yalın projelerin üretilmesine katkı sunar. Yaptığı maliyet analizler ve oluşturduğu fiyat ayarlama mekanizmalarıyla sürdürülebilir hizmet ve kaliteli malzemeyi uygun maliyete alabilmeyi garantiler. Yaptığı fiyat çalışmalarını sözleşmeye ekleyerek çalıştığı firmanın piyasaya dalgalanmalarından olumsuz etkilenmesinin önüne geçer. Alırken kazanma mantığını benimseyen buyer çalıştığı firmaya yaptığı olumlu katkılarla adından söz ettirir. Farklı seçenekler için satın alma uzmanı iş ilanları listesini de kontrol edebilirsin.

Günlük hayatta aslında her insanın birer buyer olduğunu düşünmek yanlış olmaz. Ancak buyer’i günlük insanların yaptığı alışveriş sırasında yaptıkları pazarlıkta farklı kılan kullandığı tekniklerdir. İyi bir buyer çalıştığı tedarikçilerin üretim ve işçilik maliyetleri hakkında aşağı yukarı bir bilgiye sahiptir. Mevcutta kullanılan ürünün piyasada farklı ve daha uygun maliyetli olanını bularak paydaşlara sunmak buyer’i günlük hayattaki satın alma sürecinden farklı kılar. Dolayısıyla kariyer hayatına buyer olarak devam etmek istediğinde; kendini alanında alacağın farklı eğitimlerle desteklemen, iç müşterilerin ile daha fazla iletişimde olarak ihtiyaçlarını anlaman, yalın altı sigma projelerinde yer alman seni çalışma alanında ön plana çıkaracaktır.

Bunun yanı sıra firmaya katkı sağlayarak firma hedeflerine destek olarak önemli performans kriterlerinden birini yerine getirmiş olursun. Hem başarılı bir tedarik hem de lojistik yönetimiyle toplam maliyeti düşürerek piyasaya uygun maliyetli ürünler sürülmesine destek olabilirsin. Kısacası Buyer olmak için gerekenler iyi bir süreç yönetimi yapabilecek eğitim ve becerileri deneyimle desteklemektir. Buyer olarak oldukça kilit bir noktada bulunduğunu bilmen ve bu bilinçle hareket etmen kendi gelişimine de katkı sağlayacaktır.