Gıda Mühendisi Nedir, Nasıl Olunur?

Gıda mühendisi, restoran, fabrika, catering firması, laboratuvar ve ofis de dahil olmak üzere çok çeşitli ortamlarda çalışabilir. Çalıştığı sektöre göre gıda mühendisinin mesleki sorumlulukları büyük ölçüde değişir ancak temel olarak şu görevleri bulunmaktadır;

• Gıdaların işlenmesi, paketlenmesi ve korunması için yeni teknikler oluşturmak,
• Hijyen ve gıda güvenliği standartlarının karşılanmasını sağlamak,
• Gıda numunelerini test etmek, incelemek ve rapor yazmak,
• Yiyecekler içerisinde katkı maddelerinin kullanımını denetlemek,
• Mevcut gıda üretim tarifleri değiştirmek ve geliştirmek,
• Yeni ürün fikirleri geliştirmek,
• Üretim için yeni ekipman ve sistemler tasarlamak, uygulamak,
• Üretim ve performans değerlendirmesi yapmak,
• Mevcut ekipmanı ve sistemleri değerlendirmek,
• Projelerin özelliklerini ve kapsamını belirlemek,
• Gıda üretim şirketleri için pazarlama ve teknik destek sunmak

Gıda mühendisi görevleri çalıştığı şirketin türüne göre değişse de birçok gıda mühendisi aşağıdaki alanlarda çalışır:

• Üretim Aşaması Desteği: Gıda mühendisi görev tanımı içinde yer alan konulardan biri üretimin en verimli ve sağlıklı şekilde olabilmesi için destek olmaktır. Gıda mühendisleri bilgilerini, ham gıda malzemelerini işlemenin en iyi yollarını tasarlamak için kullanırlar. Örneğin; sütten yoğurt veya tereyağı yapmak için ideal sıcaklığı belirleyebilir, ette bakteri üremesini en aza indirmenin yollarını geliştirebilir veya büyük miktarda ürünü yıkamak için etkili bir yol yaratabilirler. Bu sistemlerden bazıları kimyasallarla işlerken bazılarında mekanik özel cihazlara ihtiyaç olabilir.
• Ambalaj Prototipleri Oluşturma: Bir gıda mühendisi gıda maddeleri için ambalaj malzemesi tasarlayabilir. Etkili gıda ambalajları içerikleri bakterilerden uzak tutmak ve gıdanın ambalajda sağlıklı kalabilmesi sağlamak açısından çok önemlidir. Ayrıca birçok şirket sürdürülebilirliğe öncelik verdiğinden, bir gıda mühendisi ürünün ihtiyaçlarına uyduğundan emin olarak, plastik olmayan ve geri dönüştürülebilir ambalaj malzemelerinin kullanıma uygunluk açısından testlerini de yapabilir.
• Depolama Protokolleri Geliştirme: Üretim ve nakliye arasında gıdalar depolarda saklanır. Gıda mühendisleri depolama süreçlerinde gıdaları ideal sıcaklık ve nemde depolamak, uzun ömürlü olmalarını sağlamak ve tazeliklerini korumak için ideal şartları belirler. Ayrıca kamyon veya uçak gibi nakliye yöntemlerinden hangisinin en uygun olduğu konusunda da rehberlik sunarlar.
• Tedarik Zinciri Sorunlarını Çözme: Yakıt kıtlığı veya şiddetli hava olayları gibi acil durumlarda, gıda ürünleri için hammaddeleri ve ambalaj malzemelerini elde etmede sorunlar yaşanabilir. Bu tip krizli durumlarda gıda mühendisleri alternatif içerikler ve ambalaj seçenekleri geliştirmek için kriz ekiplerinde yer alabilirler.

Gıda mühendisi olmak için, üniversitelerin Gıda Mühendisliği bölümünden lisans derecesi ile mezun olma şartı aranmaktadır. Yani gıda mühendisi olmak için ne yapmalıyım diyorsan öncelikle üniversitede ilgili bölümü okuman şarttır.

4 yıllık gıda mühendisliği lisans programlarının amacı; biyoloji, kimya, fizik ve mekanik konularında genel bilgiye sahip; gıda bilimi alanında özel bilgi sahibi, gıda işleme, muhafaza ve teknolojisi alanında uygulamalı bilgiye sahip ve gıda endüstrisi mühendisleri yetiştirmektir. Bu bağlamda gıda mühendisi dersleri de biyoloji, kimya, fizik ve mekanik konularda ağırlıklı olur. 

Gıdanın, tüketime hazır hale gelene kadar geçirdiği süreçleri yöneten gıda mühendisinin ayrıntılar üzerinde dikkatli olması ve verimliliği artırıcı yöntemler konusunda üretken olması beklenir. İş verenlerin gıda mühendisinde aradığı diğer nitelikler şunlardır;

• Ekip çalışmasına yatkınlık,
• Güçlü analitik ve sayısal beceriye sahip olmak,
• Özellikle gıda hijyeni ve güvenliği konusunda dikkat ve titizlik gösterebilmek,
• Bağımsız çalışma yeteneği,
• Gelişmiş organizasyonel kabiliyete sahip olmak,
• Erkek adaylar için askerlik yükümlülüğü bulunmamak.

Gıda mühendisi olmak istiyorsan farklı becerilere sahip olman sana avantaj sağlar. Bu beceriler arasından şunlar vardır:

• Güncel Bilimsel Bilgi: Kimyasal ve biyolojik süreçlere ilişkin güncel bilgiye sahip olmak gıda mühendislerinin gıdalar için etkili işleme ve paketleme çözümleri tasarlamalarına yardımcı olur.
• Proje Yönetimi: Gıda mühendisleri genellikle mevcut süreçleri iyileştirmek veya yeni süreçler geliştirmek için projelere liderlik ederler. Bu yüzden yönetim becerisine sahip olman çalışma sürecine katkı sağlar.
• İletişim Ağı Kontrolü: Gıda mühendisleri, çalıştıkları yere bağlı olarak farklı mühendisler, üretim yöneticileri, tesis personeli ve şirket liderleriyle iletişim kurarlar. İletişim ağını iyi kullanabilmek kariyerde başarıyı destekler.
• Problem Çözme Becerisi: Analitik düşünme ve çözüm üretme yeteneği bir gıda mühendisinin değişen düzenlemelere, gıdalarla ilgili krizli durumlara veya tedarik zinciri sorunlarına yanıt vermesine yardımcı olur.

Yetkin ve donanımlı bir gıda mühendisi olmak için gıda mühendisi sertifikaları önemli bir yer tutar. Bu sertifikaları sahip olmak için alınabilecek eğitimlerde öne çıkanlar şunlardır:

• ISO 9001:2015 Temel Kalite Yönetimi Sertifikalı Eğitim Programı
• ISO 22000 Gıda Güvenliği Sertifikalı Eğitim Programı
• Gıda İşletmelerinde Kalite Sertifikalı Eğitim Programı
• Temel İş Sağlığı ve Güvenliği Sertifika Programı
• Gıda Güvenliği Uygulamaları İyi Üretim Uygulamaları (GMP) Sertifikası
• IFS Eğitimi (International Food Standart) Sertifikalı Eğitim Programı
• BRC (The British Retail Consortium) Sertifika Programı
• Sertifikalı Gıda Bilimi Uzmanı (Certified Food Scientist - CFS)
• Sertifikalı Kalite Yöneticisi (Certified Quality Manager - CQM)
• HACCP (Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları) Sertifikası
• Sertifikalı Organik Gıda Üreticisi
• Sürdürülebilir Gıda Sistemleri Sertifikası
• Helal Gıda Sertifikalı Eğitim Programı
• Sensory Evaluation (Duyusal Değerlendirme) Sertifikası
• Gıda Yönetimi ve Pazarlama Sertifikası
• Gıda Ambalajı ve Paketleme Teknolojisi Sertifikası
• Gıda İşletmelerinde Haşere İle Mücadele Sertifikalı Eğitim Programı

Gıda mühendisi nerelerde çalışır ve hangi unvanlarla kariyerinde ilerleyebilir sorularının cevapları çeşitlidir. Seçeneklerden yaygın olanları şöyledir:

• Gıda Mühendisi: Gıda mühendisleri, gıda malzemelerinin ve tarım ürünlerinin işlenmesi, dağıtımı ve depolanmasında mühendislik prensiplerini uygularlar. Gıdaları güvenli bir şekilde depolamanın, gıda maddelerini dağıtmanın ve market raflarını stoklamanın yeni yollarını da araştırabilirler.
• Gıda Güvenliği Uzmanı: Gıda güvenliği mühendisleri, gıda ürünlerinin tüketiciler için güvenli olduğundan ve hükümet tarafından geliştirilen belirli beslenme gerekliliklerine uyduğundan emin olmaya yardımcı olurlar Tüm geçerli sağlık ve güvenlik düzenlemelerinin takip edildiğinden emin olmak için gıda işleme ve üretim tesislerini denetlerler.
• Üretim Mühendisi: Üretim mühendisleri gıda üretimine odaklı çalışırlar ve üretimle ilgili sorunları çözmeye yardımcı olurlar. Üretim süreçlerini iyileştirmek için yeni ekipman ve prosedürler tasarlar ve üretimle ilgili sorunları araştırırlar.
• Kalite Mühendisi: Kalite mühendisleri, gıda ürünlerinin genel kalitesinin sağlanmasına yardımcı olur ve hammaddelerin ve malların belirli standartları karşıladığından emin olmak için tedarikçilerle birlikte çalışırlar. Kaliteyi iyileştirmek, standartları karşılamak için parametreler geliştirmek ve kaliteyi test etmek için süreçler oluşturur ve uygularlar.
• Ürün Geliştirme Mühendisi: Ürün geliştirme mühendisleri yeni gıda ve tarım ürünleri geliştirmeye yardımcı olurlar. Üretim sürecini denetler ve olası kusurları belirlemek için ürünleri test ederler.
• Bilim İnsanı: Gıda mühendisi iş imkanları arasında bilime yönelmek de bir seçenektir. Gıda mühendisi olarak akademik alanda ilerlemeyi tercih edersen bilim insanı olarak ilerlersin. Bu durumda yayınları okuyarak ve veri toplayıp analiz ederek gıda ürünlerini iyileştirmenin yeni yollarını araştırabilirsin. Bu alanda ilerlemek istediğinde yüksek lisans ve ardından doktora yapabilirsin.
• Gıda Teknolojisi Öğretmeni: Gıda mühendisi nasıl olunur sorusundan sonra gıda mühendisi olarak üniversiteden mezun olduktan sonra neler yapılabilir sorusu gündeme gelir ve listede birçok seçenek mevcuttur, öğretmenlik de bunlardan biridir. Gıda mühendisi formasyon alabilir. Formasyon alan bilgini kullanarak öğretmen olmanı sağlar. Formasyon aldığında Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı özel okullarda çalışabilirsin. KPSS’ye girip yeterli puanı alman durumunda devlet okullarına da öğretmen olarak atanabilirsin.

Birçok gıda mühendisi, gıda işleme ve üretim kuruluşlarındaki ağır makineler arasında çalışır. Gıda ve ambalaj geliştirme laboratuvarları ve ofisler de diğer çalışma alanları arasındadır. Eğer farklı fabrikalarda üretimi olan bir firmada çalışıyorsan, bir gıda Mühendisi olarak bazen gıda işleme tesislerini seyahat etmen de gerekebilir. Firma, çalışma alanı, kıdem ve çalışma temposuna göre gıda mühendisi maaşı ve çalışma koşulları  değişkenlik gösterir.

Gıda mühendisi çalışma alanları ile ilgili fikir sahibi olmak için gıda mühendisi iş ilanlarına göz atabilirsin. 

Gıda Mühendisliği stajyerlerine, gıda malzemelerinin verilerini ve örneklerini toplamak ve analiz etmek gibi çeşitli sorumluluklar atanır. Çalışma sorumlulukları arasında gıda ürünlerini etkileyen çevresel faktörleri yürütmek ve incelemek de yer alabilir. 

Gıda işleme ve üretiminde yeni teknoloji ve ilerlemeleri araştırarak gıda süreçlerini tasarlamak ve geliştirmek stajyerlik döneminde bilginin yoğun kullanımını gerektirir. Gıda mühendisliği stajında ​​edineceğin deneyim, tam zamanlı bir gıda mühendisliği işi bulmanda yardımcı olur. 

Gıda mühendisliği stajı ilanlarını Kariyer.net üzerinden inceleyebilirsin.

Gıda mühendisliği ilgini çekiyorsa bazı küçük tavsiyeler işine yarayacaktır:

• Deneyim: Gıda mühendisi olmak için öncelikle lisans eğitimi şarttır ancak mesleğinde ilerlemek için ne kadar çok deneyimin olursa kariyerinde ilerlemen o kadar kolay olur. Başlangıçta uzmanlaşmak istediğin bir alan yoksa farklı gıdalar ve çalışma alanlarını deneyebilir ilgi alanını keşfedebilirsin.
• Sertifikalar: Gıda mühendisliğinde sertifikalar oldukça önemlidir. Ne kadar çok sertifika programına katılabilirsen iş bulman da o kadar kolaylaşır.
• Güncel Kalmak: Gıda alanı hem biyolojik açıdan hem de teknoloji bakımından çok hızlı gelişen ve değişen bir alandır. Bu yüzden güncel kalabilen bir gıda mühendisi olman seni rakiplerinden bir adım öne taşıyacak bir özellik olur.
• İş Görüşmelerine Hazırlık: Mülakatlara önceden hazırlıklı olabilmek için Kariyer.net üzerinden gıda mühendisi mülakatları sorularına  göz atabilirsin.