Taşeron Nedir, Nasıl Olunur?

Taşeron firma, bir işi yapmak veya bir hizmeti sunmak için işveren ile bir antlaşma yapar. Bu antlaşma doğrultusunda işverenin bu işi yapmak için çalıştırdığı personele taşeron işçi denir. Taşeron ne iş yapar, sorusunun geniş bir cevabı vardır. Taşeron işçi bir çok farklı işlerde çalışabilir. Sağlık, belediye, inşaat gibi birçok farklı alanda görev alabilir.

Taşeron işçilerin en çok merak ettiği sorulardan birisi devlet kadrosuna girmektir. 1 Kasım 2015 tarihinden önce işe girmiş ve halen çalışıyor durumda olan taşeron içiler kadroya girebilir. 1 Kasım 2015 tarihinden sonra işe başlayan taşeron işçiler kadroya geçemez. Bununla ilgili şuan için yasal bir düzenleme bulunmamaktadır.

Taşeron işçi nedir, sorusunu bir örnek ile açıklayacak olursak, X şirketi bir iş veya hizmet alır. X şirketi almış olduğu bu iş veya hizmetin tamamını ya da bir kısmını yapmak üzere Y şirketini görevlendirir. Y şirketinin yapacak olduğu işler taşeronluk adını alır. Y şirketinin işçileri, X şirketinin vermiş olduğu bu işte çalışıyor olsalar bile, X şirketine değil, Y şirketine bağlı işçilerdir. Bundan dolayı konumları ve sahip oldukları özlük hakları farklıdır. İşvereni ya da işçiyi taşeronluk statüsünde konumlandırabilmek için gerekli şartlar şu şekildedir. 

• Asıl işverenin varlığı
• İşin, işyerinde yürütülen üretime ilişkin işlerde alınmış olması
• İşin, asıl işverenin işyerinde yapılması
• İşi alan işverenin işçilerini sadece işi veren işverenin işyerinde çalıştırması

Bu çalışma şekli, günümüzde özellik esnek çalışma ve fayda maliyet yönüyle tercih sebebi olmaktadır. Taşeron kişi ya da firma çalıştırmak zaman ve iş yönetimi olarak ne kadar faydalı da olsa işçi hakları, çalışma koşulları olarak bazı önemli yasal sorumlulukları da vardır.

Belirli bir hizmeti ya da işi yürütmek üzere bir işveren ile diğer işverenin yaptığı bir sözleşme altında çalışan kişi veya kişilere taşeron denir. Bir işte çalışma şartları, alınacak maaş ve ücret kadar hatta daha fazla önemlidir. Çalışma alanları, yasal düzenlemeler ve gerekli ihtiyaç halinde özel sektör, belediyeler ve devlet kadrolarında olmaktadır. Özel sektörde taşeron işçi olmak için meslek sahibi veya tecrübe yeterli iken belediye ve devlet kadrolarında taşeron işçi olmak için meslek, tecrübe yanında yapılacak sınav ve mülakatlarda da başarılı olmak gerekir. 

Her ülkenin taşeron işçi ile ilgili yasal hakları farklıdır. Taşeron çalışma saatleri, çalışma koşulları, izinleri, hamilelik ve engelli hakları, maaşları, tazminat ve kıdem özlük hakları ve emeklilik işlemleri, yasal düzenlemeler, kanunlar, sendikalar ve toplu iş sözleşmeleri ile korunur. Taşeron çalışma saatleri kanunla düzenlenmiş olup haftalık 45 saatten fazla olamaz. Her işçinin ve çalışanın olduğu gibi taşeronların da hakları vardır. Taşeron işçilerin hakları yasalarla düzenlenir. Toplu iş sözleşmelerine göre düzenlenir. Taşeron işçilerin hakları, taşeron çalışma saatleri sendikalar ve işçi temsilcileri ile koruma altına alınır. Bu haklardan bazıları şu şekilde listelenebilir:

• Ücret hakkı
• Yıllık izin hakkı
• İş sağlığı ve iş güvenliği hakkı
• Adil iş hakkı
• Sendikal faaliyette bulunma hakkı
• Eşit işe eşit muamele hakkı
• Ara dinlenme ve mola verme hakkı
• Fazla mesai ücret hakkı
• Belirli günler, dini ve milli bayramlar için izin hakkı
• Tazminat hakkı

Ayrıca taşeron hamile ve engelli hakları, devlet tarafından koruma altına alınmış, aynı şekilde bu işçi statüsünde çalışanlara da yasal hak verilmiştir. Çalışanların bunların dışında geriye dönük hakları da bulunur. Fazla mesai ücretleri, alacağı geçmişe dönük ücretler, prim ödemeleri ve kıdem ya da ihbar tazminatı bu diğer haklar arasında yer alabilir. Bu hakları yasal yollarla uygun hukuki şekilde almak en doğrusu olacaktır.

Taşeron işçi olmak isteyen kişi yine kendisi gibi işçilerin bulunduğu firma ya da kuruluşa iş başvurusu yapar. Başvurunun kabul edilmesi halinde firma ya da kuruluş başvuru sahibinden taşeron şartları olarak aldığı eğitim ve öğrenim durumu, mesleki yeterlilik, iş tecrübesi, zihinsel ve fiziksel sağlık, son çalıştığı iş yeri ve iş belgeleri, referans işleri gibi konularda bilgi ve belge talep eder. Bu şartları yerine getiren başvuru sahibi işe alınır. Taşeron olmak istiyorum diyen bir kişi, sektörün ve işverenin çalışma şartlarına bağlı kalarak iş yaşantısını sürdürür. 

Taşeron olmak için kurumların açmış olduğu eğitimlere başvuru yaparak kendini geliştirebilirsin. Taşeron olarak çalışan işveren ve işçi mutlaka 4857 sayılı İş Kanununu, iş ve işçi güvenliği konularını, işçi sağlığı hakkındaki detayları bilmelidir. Taşeron nasıl olunur, sorusunun yanıtı özetle, işçinin yetenekleri doğrultusunda işveren bir kuruma başvurması şeklinde yanıtlanabilir. Taşeron olmak istiyorum diyen bir işçi, detaylı araştırmayı yaparak taşeron şartları hakkında bilgi edinebilir.  

Günümüzde başta inşaat sektörü olmak üzere gıda, üretim/imalat, ağır sanayi, mühendislik , sağlık, temizlik, park ve bahçe düzenleme, çöp toplama, aşçı, yönlendirme elemanı, büro elemanı alanlarında kadın ya da erkek olarak çalışmaktadırlar. Bu sektörler ve pozisyonlar şöyle listelenebilir:  

• İnşaat Sektörü: Malacı, sıvacı, yalıtımcı, elektrikçi, sürücü, taşıyıcı 
• Gıda Sektörü: Toplayıcı, dağıtıcı, ayrıştırıcı, nakliyatçı, paketleyici 
• Ağır Sanayi Sektörü: İmalatçı, ateşçi, körükleyici, pompacı 
• Sağlık Sektörü: Temizlikçi , dağıtıcı, ayrıştırıcı, nakliyatçı, paketleyici, çöpçü olarak bu ana sektörlerde işçilik yaparlar. Daha küçük alt sektörler de ise sürücü, temizlik elemanı, büro çalışanı, alt mühendis ve tekniker olarak çalışırlar. 

Taşeronlukda birliktelik sorumluluğu vardır. Yani taşeron kişi ya da işveren, asıl işverenler iş ve hizmet üretiminden aynı şekilde sorumludur. Bu sorumluluk devredilmez. Taşeron işçi ilanlarını inceleyerek çalışmak istediğiniz şehre göre başvurularda bulunabilirsin. Örneğin Ankara'da çalışmak istiyorsan, Ankara taşeron işçi ilanları seçeneğinden detaylı inceleme yapabilirsin.

Taşeron işçi maaşları, özel sektörde işveren tarafından sözleşme, belediye ve devlet kadrolarında ise yasal düzenlemeler ile belirlenir. Taşeron ne kadar maaş alır sorusuna tam olarak cevap verebilmek için işçinin yaptığı işi, iş zorluğunu, çalışma saatlerini değerlendirmek gerekir. Özel sektörde çalışan işçiler ortalama asgari ücret ve daha üzerinde maaş alırlar. Belediye ve devlet kadrolarında çalışan işçilerin taşeron işçi maaşları ise toplu sözleşmelerle belirlenir.  Bu yüzden daha detaylı bir araştırma yapmak gerekebilir.