Psikolog Nedir, Nasıl Olunur?

Psikologlar, sağlık alanının en önemli parçalarından biridir. Genel kanının aksine psikologlar sadece danışanları dinleyen kişiler değildir. Uygulayıcı ya da araştırmacı psikologlar, farklı alanlarda ve danışanlar olmaksızın çalışabilir. Çeşitli deneyler yaparak yeni bilgiler edinebilir. Bireysel sorunlar ile birlikte grup ve çiftlerin duygularını, yaşam biçimlerini ve ilişkileri ile algılama şekillerini çözer. Aynı zamanda, danışanlarının sorunlarını ortaya çıkaran travmaları öğrenir. Psikolog görev tanımı içerisinde, insanların davranış ve zihinsel süreç ile duygularını iyileştirmek yer alır. Psikolog ne iş yapar sorusu, terapi ve tedavi ile diğer yaklaşımları kullanarak kişilerin zorluklarını çözen kişi olarak yanıtlanabilir. Birbirinden farklı alanlarda çalışmalarına rağmen psikologların genel bir görev tanımı bulunur ve şöyle sıralanır;

• Eğitimini ve sertifikasını aldığı testleri uygulamak,
• Danışanlarına ilaç yazmadan sorunlarını çözmek,
• Zorluk ve rahatsızlıkların kökenine inmek,
• Danışan ve aileyi tedavi süreci hakkında bilgilendirmek,
• Toplumun psikolojisi için çeşitli çalışmalar yapmak,
• Afet ve kriz ile ilgili birçok alanda destek verip taburcu edildikten sonra takip süreçlerinde aktif görev almak,
• Bireylerin zihinsel sağlıklarını değerlendirip uygun tedavi yöntemlerini belirlemek,
• Danışanlarının sorunlarına uygun psikoterapi seansları düzenlemek,
• Danışanları gerekli durumlarda psikiyatriste yönlendirmek,
• Psikolojik faktörler ve fiziksel faktörler ile hastalık arasındaki ilişkiyi bulmak,
• Sorun olan davranışın nörolojik, psikolojik ve sosyal etkenlerini tespit etmek,
• Evlilik ve aile ilişkilerinin odağında yer alan sorunları çözmek,
• Birey ve bireyin dahil olduğu toplulukların davranışlarını incelemek,
• İş ortamındaki sorunları araştırmak,
• Psikoloji alanındaki yeni uygulamaları öğrenmek için konferans, seminer ve eğitimlere katılmak,
• Test sonuçlarını uzman psikolog, psikiyatr, hekim ya da testi talep eden kurumlara raporlayıp paylaşmak,
• Görevlendirildiği alanda psikolojik destek vermek,
• Psikolojik değerlendirmeler yapmak,
• Edindiği bilgiler arasında neden ve sonuç ilişkisi kurmak,
• Dürtüleri, davranışları ve güdüleri incelemek.

Psikolog nasıl olunur sorusuna ilk yanıt olarak, üniversitelerin ilgili bölümlerinden mezun olmak verilebilir. Ardından mesleği ve uzmanlaşmak istediği alanla ilgili gerekli eğitimlere devam edip kişinin kendisini geliştirmesi gerekir. Psikolog olmak için şartlar arasında; üniversite ve yüksek lisans eğitimi almak, bilgi ve deneyim sahibi olmak, pozitif bakış açısı ve güler yüzlü olmak, hasta gizliliğini korumak, iyi bir dinleyici olmak, meslekî yenilikleri takip edip sürekli olarak gelişmek ve belirli bir branşta uzmanlaşmak gibi pek çok faktör yer alır. Mesleğe inanmak, neden-sonuç ilişkisini bilimsel verilere dayandırmak, danışanların sorunlarının çeşitli yaklaşımlar çerçevesinde çözülmesine yardımcı olmak da psikolog olmanın başlıca unsurları içerisinde bulunur.

Psikolog olmak için hangi bölüm okunmalı sorusu, psikoloji ve ilgili bir yüksek lisans programı ile yanıtlanabilir. Psikolog olmak için üniversitelerin Fen Edebiyat Fakültesi içerisinde yer alan 4 yıllık Psikoloji lisans bölümünden mezun olmak gerekir. Psikolojinin herhangi bir anabilim dalında yüksek lisans yapan psikologlar ise uzman psikolog olmaya hak kazanır. Staj gören psikolog adayları, teorik bilgilerini pratiğe dönüştürür. Aynı zamanda uygulamalı eğitimlerine devam ederek kendilerini mesleki anlamda geliştirirler. Psikoloji yüksek lisans programları içerisinde; klinik, sağlık, bilişsel, endüstri ve örgüt, gelişim, psikobiyoloji, nöropsikoloji, deneysel psikoloji ile sosyal psikoloji gibi birçok bölüm ve anabilim dalı yer alır. Kişiler eğer isterse doktora programlarına devam ederek akademik alanda kariyer hedefleyebilir. Adaylar, psikolojinin temel prensip, teori, yaklaşım ve uygulamalarını öğrenir. Ardından, teorik bilgileri danışanlarının rahatsızlıklarına veya sorunlarına uygun olarak belirleyip uygular. Kişiler, psikolojinin alt dallarında uzmanlaşarak bilgi ve deneyimlerini artırmayı hedefleyebilir. Psikologların ait olduğu sosyal çevre ile çalıştığı kurum ve kuruluşlar çalışma alanları içerisinde bulunur. Psikologlar uzmanlık alanlarına göre adliye, okul, hastane, klinik ya da ordu gibi birbirinden farklı alanlarda çalışabilir.

Psikolog adayları, eğitimlerine hayat boyu devam eder. Uzmanlaşmak istedikleri alanda eğitimlere katılan psikolog adayları, gelişimlerini seminer ve konferans gibi çeşitli etkinlikler ile de destekleyebilir. Pek çok alt dala ait ilâve eğitimler alarak özgeçmişlerini geliştirebilir, danışanlarına olan profesyonelliklerini artırabilir. Bu alanda eğitim veren kurumların sertifika programlarına katılarak kendilerini geliştirebilirler. Psikologların katılabileceği bazı sertifika programları şöyle listelenebilir;

• Aile ve sosyal yaşam danışmanlığı,
• Öğrenci, ilişki, kariyer, yaşam, yönetici veya evlilik koçluğu,
• Cinsel terapi ve danışmanlık,
• Deneyimsel oyun terapisi,
• Çalışma ve iş yeri psikolojisi,
• Kişilik ve zeka testi eğitimi,
• Beslenme psikolojisi,
• Bağımlılık danışmanlığı,
• Dil ve konuşma terapisi,
• Ebeveyn danışmanlığı,
• Eğitim psikolojisi,
• Gelişim psikolojisi,
• Hiperaktivite ve dikkat dağınıklığı,
• Bilişsel davranışçı terapi,
• Adli psikoloji,
• Çözüm odaklı terapi,
• Pozitif psikoloji,
• Tükenmişlik sendromu,
• Psikanalitik Psikoterapi,
• Özel çocuklarla çalışma programı,
• Mindfulness eğitmenliği,
• Uygulamalı bütüncül psikoterapi,
• Sağlık psikolojisi,
• Şema terapi.

Psikologlar, özel ve kamu kurum ile kuruluşlarında görev yapabilir. Psikolog çalışma alanları içerisinde; klinik ve özel eğitim rehabilitasyon ile psikoterapi merkezi, hastane, anaokulu, ilkokul, üniversite, fabrika, atölye, vakıf ve dernek, toplum sağlığı merkezi, mahkeme salonu, araştırma laboratuvarı, endüstri kuruluşları, iş sağlığı ve güvenliği merkezleri, özel şirket ve ofis, spor kulübü, reklam ajansı, huzurevi ya da bakım evi ile cezaevi, askerî kurum, belediye, adliye, çocuk esirgeme kurumu, Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğü, Adalet , İç işleri, Sağlık, Milli Eğitim Bakanlığı, aile ve ruh sağlığı merkezi ile kamuoyu araştırma şirketleri gibi pek çok kurum ve kuruluş yer alır. Psikologlar, devlet ve özel sektörde bulunan birçok kurumun farklı departmanlarında aktif olarak çalışabilir. Şirketlerin halkla ilişkiler, içerik ve pazarlama, operasyon, insan kaynakları ve finans birimlerinde görev alan psikologlar, radyo ve televizyon gibi basın kurumlarında da bulunabilir. Psikolog olan kişiler, sağlık başta olmak üzere eğitim, finans, reklam, iletişim ve güvenlik gibi birçok sektörde yer alır. Kreş ve anaokulu gibi okulların rehberlik hizmetinden sorumlu olan psikolog, öğrencilerin kişisel sorunları ve akademik durumları ile ilgilenir. Çocuklar ile ilgili projelerde rol alan psikologlar, onların sağlıklı gelişimleri için doğru adım atılmasına destek olur. Psikolog adayları, farklı sektörlerde hizmet veren kurumlar ile geniş bir çalışma ağına sahiptir.

Psikolog çalışma koşulları, kişilerin bilgi ve deneyimleri ile birlikte bağlı olduğu kurumun vizyon ve misyonuna göre de farklılık gösterir. Kendi ofislerini açma yetkisine sahip olan uzman psikolog adayları, meslektaşları ile işbirliği yapabilir. Bağımsız projelerde çalışabilen psikologlar için farklı seçeneklere remote ya da tam zamanlı iş ilanları listesinden ulaşabilirsin. Psikolog çalışma saatleri genellikle 09.00-17.00 ya da 09.00-18.00 arası olabilir. Yoğun dönemlerde uzun saatler görevlerini sürdürebilirler. Psikologlar, ağırlıklı olarak ofis içerisinde çalışabildiği gibi uzmanlık alanına göre araştırma yapmak için sahaya da çıkabilir. Danışanlarını kendi yaşam alanlarında görmek isteyebilir ya da laboratuvarlarda deney yaparak araştırmalarına katkıda bulunabilir.

Psikolog ne kadar maaş alır sorusunun yanıtı, çalıştığı kuruma göre değişir. Staj ile başlayan psikolog olma süreci, yüksek lisans ve ilâve eğitimler ile geliştirilebilir. Devlet ve özel sektörde görev alan psikologların sorumlulukları farklılık gösterir. Kurumun misyonu, psikolog adayının bilgi ve deneyimi, aldığı eğitimler ile görevleri maaş üzerinde aktif rol oynar. Kendi ofisinde çalışan psikolog maaşı seans ve hasta sayısından etkilenir. Ayrıca klinik, hastane, rehabilitasyon merkezi ya da çeşitli seviyelerde bulunan okul gibi kurumlarda görev yapan psikologların da değişebilir. Psikologların uzmanlaştığı alan, maaşlarını doğrudan etkileyebilir. Farklı pozisyonların ücret bilgisi için maaşlar listesini değerlendirebilirsin.

Psikologların mesleğinde ilerlemesi ve gelişimini sürdürmesi için sahip olması gereken bazı nitelikler mevcuttur. Psikolog mesleği, adaylarda bazı yetkinlikler ister. Bu kişisel özellik, eğitim veya deneyimlere sahip olan psikologlar, danışanları ile etkili ve hoşgörülü bir iletişim kurabilir. Bu özellikler, psikologların danışanlarının sorunlarını güvenli, hızlı ve kolay bir şekilde çözmesine neden olabilir. Etkili ve başarılı bir psikolog olmak için;

• Yüksek gözlem kabiliyetine sahip olmak ve olayların farklı yönlerini görmek,
• Sınırlarının farkında olup ne istediğini bilmek,
• Değişim, yenilik ve gelişime sürekli açık olmak,
• Çevresinde bulunan insanların mutluluklarını önemsemek,
• Kişisel gelişim ve etkili iletişim becerilerine sahip olmak,
• Empati ve karşılıklı paylaşım becerilerinin gelişmesi,
• Analitik ve pozitif bakış açısı,
• Değerlendirme ve gözlem yapma becerilerinin gelişkinliği,
• Güler yüzlü olmak ve olumlu enerji yaymak,
• Hasta mahremiyetine önem vermek,
• Özeleştiri yapmak,
• Kriz anlarında sakin davranabilmek,
• Stresle mücadele etmek,
• Sorumluluk sahibi ve disiplinli olmak,
• Bireyleri yargılamamak ya da küçük düşürmemek,
• Bireyler ile iş ilişkisi dışına çıkmamak,
• Sürekli kendini geliştirme ve psikoloji ile ilgili yayınları takip etmek,
• Bireylerin diline uyum sağlayabilmek ve anlattıklarını anlayabilmek,
• Yüksek konsantrasyon sahibi olmak,
• Psikoloji dışında felsefe, antropoloji ve sosyoloji gibi alanlara da ilgi duymak,
• Yeni geliştirilen test ve teknikleri takip etmek.

Psikolog adayları üniversite eğitiminden sonra yüksek lisans programlarına katılarak uzmanlaşabilir. 2 ya da 3 yıl sonra yüksek lisans eğitimlerini tamamlayan psikologlar, çeşitli anabilim dallarında hizmet verebilir. Aynı zamanda, sertifika programlarına katılarak bilgi ve deneyimlerini artırabilirler. Psikolog branşları içerisinde; nöropsikoloji, klinik, sosyal, psikometri, spor, politik, din, sağlık, eğitim, adli ve deneysel psikoloji gibi birçok anabilim dalı yer alır. Psikologlar, dil ve konuşma, cinsel, ilişki, evlilik, ebeveynlik, öğrenci ve yaşam koçluğu alanlarında terapi yapabilirler. Psikolog adayları, belirli branşlarda uzmanlaşarak çalışma alanlarını genişletebilir. Psikolog olduktan sonra dilersen danışanlarla çalışabilir, dilersen de sahada araştırma yapman için görev alabilirsin.

Psikolog nasıl bulunur sorusu, kişiye göre değişiklik gösterir. Doğru psikolog, bazen güvenilir bir tavsiye bazen de uzun araştırmalar sonucunda bulunabilir.

Psikolog olarak ofiste, hibrid ya da uzaktan çalışabilirsin. Eğer uzaktan çalışma senin için önemliyse remote iş ilanları listesine göz atabilirsin. Bazen dönemsel olarak görev yapabildiği gibi bazen de uzun süreli çalışabilir. Deneyimli psikologlar, uzmanlık alanlarına uygun olarak sınıflandırılıp kişinin sorunları ile örtüşenler ayrılır. Deneme-yanılma yöntemi ile bulunan psikolog, danışanların anlaşması sonucu güvenilir bir şekilde çalışılabilir. Bu pozisyon dışında diğer seçenekleri de araştırmak istersen pozisyonlar listesinden istediğin mesleği seçebilirsin.